
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
| Ali Majdfar | profile | all galleries >> PERSIA, the Ancient Iran >> ANCIENT IRAN MUSEUM | tree view | thumbnails | slideshow |
ANCIENT IRAN MUSEUM
The National Museum of Iran (in Persian: ãæÒå ÇíÑÇä ÈÇÓÊÇä Muze-ye Irân-e Bâstân) is an archeological and historical museum located in Tehran. It preserves ancient Persian antiquities including pottery vessels, metal objects, books, coins etc. It was inaugurated in 1937.
Building number one which is dedicated to the pre-Islamic collection, consists of three halls. The three halls contain artifacts from lower, middle, and upper paleolithic, as well as neolithic, chalcolithic, early and late Bronze Ages, Iron Ages I-III, through the Median, Achaemenid, Seleucid, Parthian, and Sassanid ages.
The oldest artifacts, in the museum are from Kashafrud and Ganj Par sites that date back to Lower Paleolithic. Mousterian Stone tools made by Neanderthal man also are shown in the first hall.There are also 9000 year old human and animal figurines from Teppe Sarab in Kermanshah Province among the many other ancient artifacts.
Some of the museum's permanent collections are routinely loaned to other notable museums such as the British Museum in London.
| post a comment |
| Sheila |
:
| Forgotten Empire: The World of Ancient Persia | |
| A Special Exhibition Catalogue Review by Stan Parchin |
Curtis, John E. and Nigel Tallis (eds.), et al.
Forgotten Empire: The World of Ancient Persia (exh. cat.).
Berkeley, CA: University of California Press, 2005.
ISBN No. 0520247310
Hardcover, $49.95 (US)
London's British Museum recently exhibited Forgotten Empire: The World of Ancient Persia to much critical acclaim. Some 460 impressive works of ancient Iranian art were culled from four international collections: the National Museum in Tehran, Iran's Persepolis Museum, Paris' Musée du Louvre and the British Museum. The exhibition's easily attainable catalogue vividly describes the artistic accomplishments of the Persian Empire's Achaemenid rulers during more than two centuries of the dynasty's reign (550-330 B.C.). Enthusiasts and scholars of ancient Near Eastern art will be delighted to add this volume to their libraries. The exhibition's next stop is at the Caixa Forum in Barcelona, Spain. Unfortunately, there are no plans for this phenomenal show to come to the United States.
The exhibition's 272-page, hardcover catalogue describes the art and civilization of Achaemenid Persia in 12 neat chapters. It includes color photographs of the works of art exhibited, supplemented by black & white illustrations. Images of the monumental sculptures too massive for inclusion in the show, along with their appropriate descriptions, amplify the text. They help to situate the exhibition's objects historically within the broader context of Achaemenid imperial art. The editors' eloquent essays, with contributions by a cadre of 15 international authorities, focus on topics such as: palace architecture; jewelry and personal adornment; the decorative arts; and religious beliefs and practices represented in art of the period. The catalogue includes two color maps, an updated king list, glossary and bibliography.
Persia's Achaemenid Dynasty derives its name from Achaemenes, its semilegendary founder. The civilization's historical record from 1000 B.C. to 600 B.C. remains essentially silent until the rise of Cyrus II (r. 550-530 B.C.). During the reign of Cyrus the Great, Persia expanded west and northwest beyond the boundaries of present-day Iran to include Babylonia, some of the Aegean Islands and Anatolia (Asia Minor, known as modern-day Turkey). Cyrus' son, Cambyses (r. 530-522 B.C.), soon compelled pharaonic Egypt and the island of Cyprus to accept Persian rule. His empire achieved its geographic apogee during the tenure of Darius I (r. 522-486 B.C.). Eventually, Darius' rule reached from the Aral Sea to the Persian Gulf. It also extended from the Nile River's first cataract (waterfall) to the Indus River Valley, with political influence having stretched to the eastern outskirts of the Greek mainland.
Darius' empire encompassed many cultures. Both he and his son, Xerxes (r. 485-465 B.C.), used foreign civilizations' individual artistic strengths to promote their regal authority through carefully articulated sculptural programmes, resulting in remarkable feats of monumental art and architecture. This is most evident in the relief sculptures from the terraced apadana or audience hall of the palace at Persepolis (ca. 518-460 B.C.). (Persepolis, Susa and Pasargadae were Persia's three capital cities.) Darius enlisted skilled native, Egyptian, Ionian Greek and Mesopotamian artisans to construct his large-scale buildings. The overall effect was intentionally overwhelming. Darius' palace was an architectural amalgam of Egyptian, ancient Near Eastern and Greek styles, shrewdly designed to reflect artistically the cosmopolitan nature of his empire.
Stone Relief Showing Gift-bearers with a Vase from Persepolis was carved during the reign of Artaxerxes I (465-424 B.C.), Xerxes' son. Reminiscent of high-relief sculpture from the palace at Persepolis during Darius' reign, this sculptural fragment, remarkably preserved, portrays a pair of dutiful offering bearers. Each faces right and is carved in strict profile. Beards combed vertically, the right-hand figure's stylized coiffure is neatly braided. The diminutive figure lithely carries a vase, perhaps in a gesture of offering and/or obeisance to, presumably, a Persian ruler whose image is presently lost.

Stone Relief Showing Gift-bearers with a Vase
Achaemenid Persian
Persepolis
H. 36 cm, W 44 cm
Persepolis Museum, Iran
© British Museum
The catalogue describes architectural remnants from Susa, another of Persia's three capitals. From that city has survived the carved effigy of a guard from a glazed brick wall, its reassembly a remarkable feat of modern conservation. Wearing an elaborate outfit, a bearded stoic soldier is pictured, armed with a bow and quiver, holding a spear upright. Light blue bricks of the sculpture's recessed background, imitating faience (an Egyptian blue stone), allow the Persian soldier's detailed polychromed image to emerge dramatically from the composition's glazed brickwork.

Polychrome Glazed Brick Panel Showing a Guard
Achaemenid Persian (Late 6th Century B.C.)
Susa (southwest Iran)
H. 189 cm, W. 70 cm
British Museum, ANE 132525
© British Museum
Rhytons, ceremonial drinking vessels usually ending in the shape of an animal, were popular in ancient Persia and parts of the Mediterranean world. Forbidden Empires... describes four metallic ones in the exhibition, demonstrating the Persians' artistic flair for metalwork. In a singularly exquisite example of Persian silverwork, the protome or base of a fluted rhyton features a delicately crafted, horned and winged griffin (a mythological creature combining a lion's body and eagle's wings). The overtly bestial imagery in this work of superb craftsmanship, possibly intended for ceremonial use, suggests that the Achaemenid Persians, like their ancient Near Eastern forebears, merged diverse animal forms to display power and authority.

Fluted Horn-shaped Rhyton with Partial Gilding
Achaemenid Persian (5th-4th Century B.C.)
Said to be found near Erzincan, now in eastern Turkey
Silver
H. 23 cm, Diam. 14.5 cm (rim)
British Museum, ANE 124081
© British Museum
Examples of ancient weaponry, finely crafted and now considered works of art, are included in Forgotten Empire... Among the items described in the catalogue is a slightly damaged gold dagger from Iran's National Museum. Decorated remnants of its scabbard (protective cover), part of The British Museum's famed Oxus Treasure, have been reunited with the actual weapon for the first time in this show. The knife's decorative handle ends in the voracious devouring mouths of two, almost identical ferocious lions, a distinct parallel to Persia's two-headed animal capitals that surmounted the columns of the palace at Persepolis. This same double imagery is mimicked in the blade's hilt or top, surmounted by a pair of gentle ibex, delicately incised.

Dagger with Lion-headed Handle and Ibex-headed Hilt
Achaemenid Persian (5th-4th Century B.C.)
Said to be from Hamadan
Gold
L. 41.27 cm, W. 10.47 cm
National Museum of Iran
© British Museum
Forgotten Empire: The World of Ancient Persia, reveals how the Achaemenid Persian rulers embraced the artistic accomplishments of foreign civilizations and absorbed them into their culture. The catalogue is a valuable resource for those interested in ancient Near Eastern art. Its scholarly essays are exceedingly good (including those that are translated into English). The book lacks an index. And a number of the artworks pictured are described minimally in their captions. This leaves the generalist, having read the insightful text, craving more information about the ancient Persian Empire.
For further reading:
Harper, Prudence O., Joan Aruz and Françoise Tallon (eds.), et al. The Royal City of Susa: Ancient Near Eastern Treasures in the Louvre (exh. cat.).
New York: The Metropolitan Museum of Art, 1992.
Mousavi, Ali. "Why Darius Built Persepolis." Archaeology Odyssey Nov./Dec. 2005: 22-35, 51.
**************************
From your Guide: Stan Parchin, Senior Correspondent for Museums and Special Exhibitions, is a specialist in ancient, late-medieval and Renaissance art and history, and a regular contributor to About Art History. You may read all of his Special Exhibition and Catalogue Reviews here.
زروان = حاجب انوشیروان
زریر = پسر لهراسپ و بردر گشتاسپ
ساسان = پسر دارا ، نیای ساسانیان که پسران او تا چهار پشت بعد همه به توالی نام ساسان داشتند
سام = پسر نریمان و پدر زال و نیای رستم دستان
سروبن = رودابه
سروش = فرشته ی پیام آور
سهراب = پسر رستم از تهمینه
سیامک = پسر کیومرس
سیاوش = پسر کاووس و پدر کیخسرو که به دست افراسیاب کشته شد
سینار = از سرداران بهرام چوبینه
سیندخت = همسر مهراب کابلی و مادر رودابه
شاپور = دومین شاه اشکانی
شادان = گوینده یی که آوردن کتاب کلیله و دمنه را از هند نقل کرده است
شهربانو = خواهر گیو و همسر رستم دستان
شهرناز = یکی از دو دختر جمشید که به زور زن ضحاک شد
شهرو = موبد و وزیری که در کودکی شاپور ذوالاکتاف به نیابت او پادشاهی کرد
شهریار = به معنی مطلق پادشاه
شهزاد = کنایه از کیخسرو
شیرویه = پسر خسروپرویز که نام دیگرش قباد بود
شیرین = دلدار و همسر خسروپرویز
فرامرز = پسر رستم
فرانک = مادر فریدون و همسر آبتین
فراهین = از گواهان انوشیروان بر ضد مزدک
فرخ = مرزبان و سالار خسروپریز در نیمروز
فرخزاد = سرداری که پس از آزرمدخت یک ماه بر ایران شاهی راند
فرشیدورد = پسر گشتاسپ و برادر اسفندیار که در جنگ با ارجاسپ شرکت داشت
فرنگیس = دختر افراسیاب و همسر سیاوش
فرود = پسر سیاوش از دختر پیران که بهد دست توس کشته شد
فرهاد = از سرداران انوشیروان در جنگ با روم
فریبرز = پسر کاووس
فریدون = ششمین پادشاه جهان و پسر آبتین از تبار جمشید که مملکت را از ضحاک بازگرفت
قباد = پدر کاووس ، کیقباد
کتایون دختر قیصر روم که همسر گشتاسپ شد و نام دیگرش ناهید است
کسرا = معرب خسرو
کیخسرو = پسر سیاوش و فرنگیس که پس از کاووس به شاهی ایران رسید و افراسیاب را به کین پدر خود سیاوش کشت . او از شاهان بسیار نجیب و اهورایی شاهنامه است
کیومرس = نخستین پادشاه جهان و نخستین آدم
گرد آفرید = دختر گژدهم که با سهراب نبرد کرد
گردیه = خواهر دلیر بهرام چوبینه
گرشاسپ = پسر زوتهماسپ و پادشاه ایران پس از او
گرگین = پسر میلاد ، از سرداران کیخسرو که به عنوان همراه و راهنمای بیژن به شکار گرازان رفت اما او را تنها گذاشت
گشتاسپ = پسر لهراسپ و پدر اسفندیار
گشسپ = دبیر انوشیروان که موبدی از انوشیروان خواست تا او را برای رسیدگی به شکایتهای مردم بگمارد
گلشهر = همسر پیران ویسه و مادر جریره
گلنار = کنیز اردوان که همچون وزیر و گنجور او بود و اردشیر بدو دل بست
گودرز =پدر گیو و از قهرمانان و سرداران شاهنامه در عهد کاووس و کیخسرو
لهراسپ =پدر گشتاسپ و شاه ایران به جانشینی و انتصاب از طرف کیخسرو
مانی = نقاش و نگارگری که از چین برخاست و در روزگار شاپور آیینی نو آورد
ماه آفرید = همسر ایرج و مادر منوچهر
ماهرخ = رودابه
ماهیار = نام گوهرفروشی که بهرام دختر او را به زنی گرفت
مرزبان = مهراب کابلی
مشکناز = یکی از چهار دختر آسیابان که با بهرام گور باده گساری کردند و به همسری او درآمدند
منوچهر = نواده ی دختری ایرج و نبیره فریدون که پس از فریدون به شاهی ایران رسید
منوشان = از شاهان کشور پارس در روزگار کیخسرو
منیژه = دختر افراسیاب و همسر بیژن
مهبود = وزیر و گنجور و و دستور انوشیروان که مردی خردمند و نیکنام بود ولی مورد رشک قرار گرفت و متهم به توطئه شد و انوشیروان بی گناه او و فرزندانش را کشت
مهرآذر پارسی = از موبدان زمان قباد و انوشیروان از استخر فارس
مهران = از سرداران انوشیروان در جنگ با روم
مهرنوش = یکی از چهار پسر اسفندیار
مهرو = از سرداران بهرام چوبینه
نازیاب = یکی از چهار دختر آسیابان که با بهرام گور به جشنگاه نشستند و به زنی او در آمدند
ناهید = نام دیگر کتایون همسر گشتاسپ
نرسی = پنجمین تن از شاهان اشکانی
نریمان = پدر سام و پدربزرگ زال و نیای بزرگ رستم
نوش آذر = برادر اسفندیار و از گردان سپاه گشتاسپ در نبرد با ارجاسپ
نوشزاد = پسر انوشیروان از همسر مسیحی او
نوشین روان = پسر قباد
هجیر = نگهبان دژسپید که سهراب او را اسیر کرد
هرمز = هرمزد ، پسر انوشیروان
هشیار = نام اخترشناسی پارسی که همراه با سروش هندی طالع بهرام پسر یزدگرد را نگریست
همای = دختر گشتاسپ
هوشنگ = دومین شاه اسطوره یی و پسر سیامک
هیربد = پرده دار کاووس
آبتین / آتبین = پدر فریدون
آذرافروز = پسر اسفندیار
آرزو = زن سلم ، عروس فریدون
آرش = پسر کیقباد ، برادر کاووس / هفتمین شاه اشکانی
آزادسرو = فرستاده یی که در جست و جوی خوابگزاری به فرمان انوشیروان به مرو رفت و بزرگمهر را یافت
آزرم دخت = زنی که پس از پوراندخت چهار ماه بر تخت شاهی ایران نشست
آیین گشسپ = از موبدان و رایزنان هرمز پسر انوشیروان که به جنگ با بهرام چوبینه رفت
اردشیر = سرسلسله ی ساسانیان
اردوان = هشتمین تن از شاهان اشکانی
ارژنگ = سالار مازندران در روزگار کاووس
ارنواز = یکی از دو دختر جمشید که به زور زن ضحاک شد
اسفندیار = پسر گشتاسپ و کتایون
اشک = سرسلسله ی شاهان اشکانی
اورمزد = ششمین تن از شاهان اشکانی
ایرج = کوچکترین پسر فریدون ، نخستین شاه ایران پس از تقسیم سلطنت جهان از طرف فریدون به سه پسرش : سلم و تور و ایرج
ایزدگشسپ = از سرداران سپاه بهرام چوبینه
بابک = موبد و سالار لشکر خسرو انوشیروان
باربد = نوازنده و سراینده ی نامی خسرو پرویز
بانو گشسپ = دختر رستم و همسر گیو و مادر بیژن
براسای = دستور و وزیر و گنجور اردشیر پسر شیرویه
برزمهر = از دبیران انوشیروان که به دست هرمز از میان رفت
برزوی = برزویه ی حکیم که کلیله و دمنه را از هند به ایران آورد
برزین = از پهلوانان ایرانی که در اسارت اغریرث بودند
بشوتن / پشوتن = پسر گشتاسپ و کتایون و برادر اسفندیار
به آفرید = دختر گشتاسپ و خواهر اسفندیار
بهرام = آخرین شاه اشکانی
بهروز = از سواران بهرام گور
بهزاد = از گواهان انوشیروان بر ضد مزدک
بهمن = یکی از چهار پسر اسفندیار که رستم به اندرز اسفندیار به پرورش او همت گماشت اما وی دودمان رستم را بر باد داد
بیژن = پسر گیو گودرز و همسر منیژه دختر افراسیاب
پرموده = پسر ساوه شاه معاصر هرمز ساسانی
پرویز = خسرو پرویز پسر هرمز ساسانی
پریروی = رودابه
پوراندخت = زنی که پس از شهران گراز شش ماه بر تخت شاهی ایران نشست
پولاد = از سرداران ایران در روزگار کیقباد
پیروز = از فرزندان کاوه ی آهنگر
تاجبخش = رستم
تاجور = ایرج
تهمورس = پسر هوشنگ ، سومین پادشاه نخستین سلسله ی جهان
تهمینه = دختر شاه سمنگان و مادر سهراب پسر رستم
جاماسپ = وزیر و حکیم و رایزن گشتاسپ و داماد زرتشت
جانفروز = از سرداران بهرام چوبینه در جنگ او با خسرو پرویز
جریره = همسر سیاوش و مادر فرود
جم = جمشید
جمشید = چهارمین پادشاه نخستین سلسله ی شاهان پسر تهمورس ، شاه جهان که نوروز یادگار اوست
جهانبخش = فریدون
جهانجو = کنایه از هوشنگ و ایرج
چهرزاد = لقب همای دختر بهمن
خرداد = فرشته ی نگهبان سومین ماه سال خورشیدی
خسرو = خوب چهره ، به معنی مطلق پادشاه
خوبروی = کنایه از ارنواز
دادبرزین = از سرداران بهرام گور
دارا = پسر داراب از زنی دیگر غیر از ناهید مادر اسکندر
داراب = پسر بهمن ( اردشیر ) نامی که به نقل شاهنامه گشتاسپ به بهمن نواده خود داده بود
داراپناه = از یاران بهرام چوبینه
دانا = حکیم ، بزرگمهر
دلارای = همسر دارای داراب و مادر روشنک همسر اسکندر
دل افروز = سردار سپاه کیخسرو
رادفرخ = از یاران هرمز
رادمان = سپهدار ارمنستان در روزگار خسروپرویز
رام = از سرداران و یاران بهرام چوبینه
رام برزین = موبدی که مزدک منشور ولیعهدی انوشیروان را بدو سپرد
رزمهر = از گواهان انوشیروان بر ضد مزدک
رستم = پسر زال زر و رودابه و نواده سام نریمان
رودابه = دختر مهراب شاه کابل و همسر زال زر و مادر رستم
روزبه = موبد و وزیر بهرام گور
روشنک = دختر دارای داراب که به همسری اسکندر در آمد
رویین = داماد توس
رهنمون = بزرگمهر
رهام = پسر گودرز
| |||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||
1- ابزار های سنگی :(2.6 میلیون سال پیش)
2-سطح شیبدار: (2.4 میلیون سال پیش)
3-گوه: (2.4 میلیون سال پیش)
4- تولید وکنترل آتش: (500000 سال قبل از میلاد)
5-تیر وکمان: (50000 سال قبل از میلاد)
6-سازهای بادی در موسیقی: (10000 سال قبل از میلاد)
7- چرخ: (3500 سال قبل از میلاد)
8- ساعت آفتابی: (3500 سال قبل از میلاد)
9- چرتکه : (3000 سال قبل از میلاد )
10- سازهای زهی در موسیقی: (3000 سال قبل از میلاد )...
تاريخ بشر در واقع از سومر آغاز مي شود.
سومر واقع در جنوب عراق كنوني ، سرزمين باستاني بين النهرين يا به زبان يوناني مزوپوتامي است كه در هر دو واژه به مفهوم سرزمين واقع در ميان دو رودخانه است.
اين منطقه آفتابي و كم باران نام خود را مديون دو رودخانه دجله و فرات است كه از آن مي گذرند

به لطف وجود اين رودخانه ها كشاورزي به سرعت در اين سرزمين شكل گرفت و توسعه يافت.

در حدود سال 3300 قبل از ميلاد ، در سرزمين سومر شهرهاي زيادي به وجود آمدند كه داراي يك ساختار سلسله مراتبي بوده و يك شاه راهب بر آنها حكومت مي كرد.
اين جوامع به الهه باروري اعتقاد داشتند. يكي از اين شهرها ، شهرك اوروك كه داراي حدود چند ده هزار جمعيت بود ، مبدا پيدايش اسطوره گيلگمش است.
در عين حال شهر اوروك مبدا پيدايش نخستين خط تاريخ بشر است.
اين خط با يك شي نوك تيز روي لوح هاي خاك رس مرطوب نقش مي شد.
سپس اين لوح ها را در زير آفتاب سوزان يا درون كوره ها خشك مي كردند
به طوري كه اين لوح ها بسيار مقاوم مي شدند. اين خط به مالكان ثروتمند شهر امكان داد تا حساب دارايي هاي خود را روي اين لوح ها حفظ كنند.
در آغاز اين نشانه ها نقاشي ها و تصاوير ساده اي بودند كه دارايي ها از قبيل گله هاي دام ، برده ها ، خانه ها ، ابزار و غيره را نشان مي دادند.
در طول زمان ، افرادي كه مسووليت ثبت دارايي ها را داشتند اين نشانه ها را ساده تر كرده و به نمادهايي كاهش مي دهند تا بتوانند سريعتر بنويسند.
درعين حال آنها نشانه هايي كه علامت آوايي داشتند را به اين خط اضافه مي كنند تا واژگان آن را توسعه دهند. مدتها بعد ، شهر اور كه يك دولت شهر بود ، ايجاد شد و به شيوه خود نشانه اي از عظمت تمدن سومري بود.
در شهر اور حدود 2000 مقبره با تزيينات بسيار با شكوه وجود داشت كه قدمت آنها مشابه قدمت اهرام مصر در 2700 تا 2500 سال قبل از ميلاد مسيح است
. به لطف خط ، حاكمان شهرهاي سومر به سهولت فرامين خود را به سربازان و رعاياي خود ابلاغ مي كردند و هيچ فردي جرات سرپيچي از اين فرامين را نداشت.
در جريان هزاره سوم قبل از ميلاد دولت شهرهاي سومر بي وقفه در حال نبرد با يكديگر بودند.
در حدود سال 2300 قبل از ميلاد رقابت و درگيري ميان شهرهاي سومري موجب شد تا آنها به طور موقت تحت تسلط قوم اكد قرار گيرند.
سارگون اول ، شاه آگاده ، شهري واقع در شمال سرزمين اكد بر سومريان تسلط يافت.
به نظر مي رسد اكدها قومي از اقوام سامي بودند كه از شبه جزيره عربستان به اين سرزمين مهاجرت كرده بودند اما تمدن قوم اكد به سرعت رو به زوال نهاد و بار ديگر سومر احيا شد و شهر اور قدرت زيادي يافت.
يكي از رقيبان عمده شهر اور ، شهر لاگاش بود كه مشهورترين شاه آن گوده آ نام داشت.
در حدود 2000 سال قبل از ميلاد شهرهاي سومري و به ويژه شهر اور رو به زوال نهادند و اين امر موجب پيدايش پادشاهي هاي كوچك مستقل در اين منطقه شد.
يكي از اين سلطنت ها در پيرامون شهر بابل ايجاد گرديد كه داراي يك سرنوشت منحصر به فرد شد.
شهر بابل در منطقه كلده يا بابيلونيا در واقع در سرزمين سابق كشور اكد ايجاد شده بود و خيلي زود به قدرت برتر منطقه تبديل گرديد و يك امپراتوري شد
در هزار ه های دوم و سوم پیش از میلاد جمعیت در سه ناحیه ی اصلی جنوب غرب ایران متمرکز شده است ( ر. ک . یانگ . 1963ب ، 12ـ 13) : زاگرس مرکزی ،جلگه دشت های پست ، و منطقه مرو دشت در فارس .
براساس این سه منطقه یاد شده می توان گفت که فلات ایرا ن که یکی از زیستگاه های انسانی است و مشخصه ی مناسبی برای بیان وجودی اقوامی چون گوتیها ، لو لو بی ها ، کاسی ها ، اورارتو ها، مانا نا ها ، کاسپیها ، آمارد ها، تپوری ها، و ایلامی ها است. بی گمان ما را با این برآورد های انتزاعی قانع خواهد کرد که اقوام اولیه ی ساکن در این سه منطقه با لاخص ایلامی ها که به مرور زمان شاخه خاصی را تشکیل داده و یک حکومت مستقلی را نسبت به دیگر اقوام این منطقه به پا داشته ا ند مجزا دا نسته و از این سه منطقه مزبور به جهت سوق ا لجیشی و از نظر دارا بودن جغرافیای زیستی مکان مناسبی برای ایلامی ها به شمار می آمده است و برای به دست آوردن هرکدام بی گمان نهایت تلاش را این قوم از خود نشان داده و به ضم این ویژگی ها محدودی جغرافیای را در زمان هایی گسترش یا از دست داده است و در کنار این موقعیت جغرافیای خاص نباید بین النهرین را هم فراموش کرد که به طمع به دست آوردن این موقعیت بارها وبارها این منقطه جغرافیای را تهدید کرده اند . از این جهت اولین منطقه ای که مار ا در رسانیدن به مقصود کمک خواهد کرد خود فلات ایران و به خصوص این سه منطقه راس کار قرار خواهند گرفت
منطقه زاگرس مرکزی
این منطقه واقع در زاگرس مرکزی پیرامون شهر کرمانشاه ، از شرق به غرب 170 کیلو متر و از شمال به جنوب 120 کیلو متر طول دارد و به سه ناحیه هم جوار قابل تقسیم است : دره ماهیدشت ، دره کنگاور ، و شیب های جنوبی کوه گرین در دره کنگاورروشن است که این منطقه اهمیت تاریخی بسیار زیادی داشته است پیش از این آن را موجو دیت یک پارچه دانسته اند ( یانگ 1963 ب . ، ص . 16 ـ 17 ،) و دست کم تا حدی با پارسوا هزاره نخست قبل ز میلاد مرتبط دانسته اند ( لوین 1977 الف ، ص، 138 و 140 ) در نیمه هزاره دوم قبل از میلاد منطقه زاگرس مرکزی احتمالاً جایگاه کاسی ها بود ه است ( ر.ک . گاف 1068 ، ص. 129 ، دراور 1973 ، ص. 437 . ) پیش از این زمان ، قسمتی از همین منطقه احتما لاً شماشکی ( استوپر 1982 ، ص. 45 ـ 46 ولی ، ر . ک . والا 1980 ، ص 9ـ8 و 1985 ، ص 6 ـ 16 که مکان شیماشکی یا شمشکی را در کرمان می داند ) یا اوان ( والا 1985 ، ص ، 16ـ6 که مکان شیماشکی یا شمشکی را در کرمان می داند یا اوان ( والا 1985 ، ص 137) خوانده می شد .
جلگه دشت های پست
در حین تمرکز و سیع زیستگاه در جنوب غربی ایران در طول دوران تاریخ قدیم در جلگه ی دشست پست قرار دارد شناخته شده ترین دشت های مناسب برای زیستگاه در دوران تاریخی قدیم از شمال غربی تا جنوب شرقی عبارت اند از : دهلران ، شوشان ، رامهرمز ، ( کارتر 1971 ) دشت شوشان که در آن مرکز شهری شوش باستان قرار دارد تا کنون وسیع ترین مرکز تمرکز زیستگاه در دشت های پست را داشته است به جز شوش که در هزاره دوم پیش از میلاد به حداکثر مساحت خود یعنی 85 هکتار رسید زیستگاه 100 هکتاری جدیدی در مکان خال از سکنه ای بر پا شد این مکان امروز به چغازنبیل معروف است . حدود 90 زیستگاه دشت شوشان که در ناحیه ای به مساحت 3700 کیلو متر مربع8 پرا کنده بود به دوران تاریخی قدیم نسبت داده شده است شش محوطه باستانی دیگر این دورا ن به 643 کیلو متر مربع در دشت دهلران شناسایی شده است 7 محوطه هم به مساحت 217 کیلو متر مربع در دشت را را مهرمز قرار داشت بزرگتزین مر کز دهلران در تپه گو نمان ( 15 هکتار ) و تپه موسیان ( 5/13 هکتار قرار داشت در رامهرمز بزرگترین مرکز تپه ها بورمی 18 هکتار )بود
حفاری محوطه های باستانی دوران قدیم در دشت های به ویژه در شوش بیش از 80 سال ادامه یافت( برای خلاصه کتاب شناسی بنگرید به استو ، گاش ، مه یر 1980 ، ص 107 ـ 116 ) همچنین حفاری های مهمی در ان مکان صورت گرفت در دشت شوشان در چغازنبیل( گریشمن1966 ـ 1968) هت تپه (ر.ک کارتر . 1971 ص 93 ـ 101 ) و تپه ی شرف آباد ( شاخت 1975 الف )، در دشت دهلران ، تپه موسیان ، ( گوتیه ، و لمپر 1905) و تپه فرخ آباد 1981 ب) در رامهرمز در تل قضیر ( کالدول 1968، کارتر 1971 ص 256 ، 271 ) در خلیج فارس جنوب غربی شیراز در بندر بوشهر ( پزارد 1914 ) این حفاری فراوان و اغلب وسیع ، امکان تعیین تعداد تقسیمات فرعی گاهنگاری را در دشت های پست فراهم می سازد و تحلیل روند رشد جمعیت را ممکن می سازد این مطالعات نشان می دهد که در دوران اولیه تاریخی جمعیت کل نسبت به آنچه در درو های پیشین بود نزدیک به دو برابر شاید این رشد نسبتاً سریع تا حد زیادی به سبب پذیرفتن فن آبیاری و سازمان اداری بین النهرین بوده باشد .
منطقه مرودشت در فارس
سومین تمرکز اصل زیستگاه در جنوب غربی ایران در استان فارس ، در دشت مرو دشت ، در شمال شرقی شیراز بود ( سامنر 1972 ) حدود هشتاد محوطه ی باستانی قدیم فاز های ( v، vI ) را به طور پراکنده در محوطه به مساحت حدود 1500 کیلو متر مربع در ارتفاعی بین 1500 و 1675 متر یافت و سیع ترین این زیستگاه ها ( تا 150 هتار ) تپه ملیان ( انشان باستانی ) بود که شاید بزرگترین مرکز شهری در سراسر جنوب غربی ایران در دوران تاریخی قدیم بوده است حفاری های مهم انجام شده در مرو دشت شامل حفاری ملیان ( سامنر 1974،1976 ) و تل دروازه ( نیکول 1970 یا کوبی 1980 ) است سامنر( 1972 ، ص ، 193 )بر اساس داد ه های حاصل از بررسی نتیجه گرفته شده که پیش از استیلای اسلام ، مرو دشت پر جمعیت ترین مکان بوده است و در دوره ی کفتری در حدود 2000 سال قبل از میلاد مرز پهناوری داشته است .
| |||||||
|
28 نوامبر سال 588 ميلادي ، ارتش ايران در جنگ با خاقان «شابه Shabeh» در بلخ از سلاح تازه اي که در آن نفت خام بکار رفته بود استفاده کرد. در اين جنگ فرماندهي ارتش ايران را ژنرال بهرام مهران معروف به بهرام چوبين برعهده داشت که در تاريخ نظامي جهان از او به عنوان يک نابغه نظامي نام برده اند. «هرمز» شاه وقت از دودمان ساسانيان، وقتي شنيد كه خاقان شمالغربي چين وارد اراضي ايران در شمالشرقي خراسان (تاجيکستان فعلي و شمال افغانستان) شده ، بلخ را مرکز خود قرار داده و عازم تصرف کابل و بادغيس است ژنرالهاي ايران را به تشکيل جلسه اي در شهر تيسفون (نزديک بغداد) پايتخت آن زمان ايران فراخواند و تصميم خود را به اخراج او از ايران به آنان اطلاع داد و خواست که ترتيب کار را بدهند. هرمز گفت که طبق آخرين اطلاعي که به ارتشتاران سالار (ژنرال اول ارتش ايران ) رسيده، « خاقان شابه» داراي 300 هزار مرد مسلح و چند واحد فيل جنگي است. ژنرالها پس از تبادل نظر، بهرام چوبين را براي انجام اين کار خطير برگزيدند و او پذيرفت. بهرام از ميان ارتش پانصد هزار نفري ايران، 12 هزار مرد جنگديده 30 تا 40 ساله (ميانسال) را برگزيد که اضافه وزن نداشتند و ميهندوستي آنان قبلا به ثبوت رسيده بود و بيش از سايرين قادر به تحمل سختي بودند و در جنگ سوار و پياده تجربه داشتند .و ي به هر سرباز سه اسب اختصاص داد و با تدارکات کافي عزم بيرون راندن زردها را از خاک وطن کرد. بهرام به جاي انتخاب راه معمولي، از تيسفون به اهواز رفت و سپس از طريق يزد و کوير خود را به خراسان رساند به گونه اي که خاقان متوجه نشد. بهرام که در جنگ اعتقاد به روحيه سرباز بيش از هر ابزار ديگري داشت هر دو روز يک بار سربازان را جمع مي کرد و براي آنان از اهميت وطندوستي و رسالتي که هر فرد در اين زمينه دارد سخن مي گفت و آنان را اميد ايرانيان مي خواند - مردماني که مي خواهند آسوده و در آرامش و با فرهنگ خود زيست کنند. خاقان زماني از اين لشکر کشي آگاه شد که بهرام چهار روز تا بلخ فاصله داشت، و چون شنيد كه بهرام باكمتر از 13 هزار نفر آمده است چندان نگران نشد و با تمامي مردان قادر به حمل سلاح خود که مورخان يکصد تا سيصد هزار تن گزارش کرده اند به مقابله با بهرام شتافت. بهرام به واحدهاي آتشبار (نفت اندازان) توصيه کرد که حمله را با پرتاب پيکانهاي شعله ور آغاز کنند و ادامه دهند تا آرايش سپاهيان خاقان بر هم خورد و قادر به تنظيم آن هم نباشند و به سواران کماندار (اسواران) گفت که همزمان با حمله نفت اندازان با تير چشم فيلها را هدف قرار دهند، و سپس خود با دو هزار سوار زبده قرارگاه خاقان را مورد حمله قرار داد. خاقان که انتظار حمله مستقيم به مقر خود را نداشت دست به فرار زد که کشته شد، سپاه عظيم او متلاشي گرديد و پسر وي نيز بعدا به اسارت درآمد و جنگ فقط يک روز طول کشيد که از شگفتي هاي تاريخ است. بهرام چوبين در" ري " به دنيا آمده بود و از خانواده مهران بود .در دوران ساسانيان بهترين افسران ارتش امپراتوري ايران از فاميل مهران برخاسته بودند. بهرام که به علت بلندي قد و عضلاني بودن اندام به چوبين( مانند چوب) معروف شده بود در زماني که از سوي شاه ايران حاکم چارك شمالغربي بود (از ري تا مرز شمالي گرجستان و داغستان کنوني شامل ارمنستان، آذربايگان و کردستان - يک چهارم کل ايران . در آن زمان، ايران به چهار ابر استان تقسيم شده بود كه هركدام را چارك نوشته اند) هنگام بازديد از محل فوران نفت خام در ناحيه بادکوب (باکو) در ساحل جنوبي غربي درياي مازندران و آگاهي از قدرت اشتغال اين ماده، تصميم گرفت که از آن نوعي سلاح تعرضي ساخته شود و اين کار به مهندسان ارتش واگذار شد . ظرف مدتي کوتاهتر از يک سال، پيکاني ساخته شد که بي شباهت به راکت هاي امروز نبود و اين پيکان حامل گوي دوکي شکل آغشته به نفت خام بود که از روي تخته اي که بر پشت قاطر قرارداشت پرتاب مي شد. طرز پرتاب آن بي شباهت به کمان نبود. دستگاه از يک زه (روده) و چوب گز (نوعي درخت مناطق خشک) ساخته شده بود که آن را بر تخته سوار مي كردند و داراي يک ضامن بود و پنج مردخدمه آن را تشکيل مي دادند که دو نفر از آنان کمانکش بودند ، نفر سوم نشانه گيري مي کرد و فرمانده اين آتشبار بود، مرد چهارم مامور شعله ورساختن قسمت آغشته به نفت خام (پيکان) بود و مهمات رساني مي کرد و نفر پنجم مواظب قاطر بود و هر واحد آتشبار، هشت نيزه دار دفاع مي کردند. هنگامي که بهرام سرگرم پس راندن خاقانيان به آن سوي کوههاي پامير و سين کيانگ امروز بود، شنيد که در پايتخت، پسر شاه (خسرو پرويز) بر ضد پدرش کودتا کرده است که برق آسا خود را به تيسفون در ساحل دجله رساند. خسرو پرويز فرار کرد و به امپراتور روم پناهنده شد و بهرام تا تعيين شاه بعدي زمام امور را به دست گرفت که پرويز فراري با دريافت کمک از امپراتور روم به جنگ او آمد. قسمتي از ارتش ايران هم به پرويز پيوستند که بهرام پس از چند زد و خورد مختصر، خروج از صحنه سياست را بر ادامه برادرکشي و قتل ايراني به دست ايراني که امري ناپذيرفتني بود ترجيح داد و به خراسان بازگشت و تا پايان عمر در همانجا باقي ماند. به نوشته بسياري از تاريخ نگاران، سامانيان که باعث احياء زبان فارسي و فرهنگ ايراني شدند از نسل بهرام چوبين هستند
هر چه در مورد اين سردار بگويم باز هم كم گفته ام حيف كه منابع اندك هستند و نو شته هاي زيادي در دست نيست
سردار بزرگ ايران به قول مورخان رومي (سورنا) نام داشت و احتمال دارد كه در حقيقت، سورن (سورنا) لقب خانوادگي باشد. نام اصلي او «مونه سس» بوده كه ماونگهه اوستايي و «ماه» فارسي از آن گرفته شده است. ريشه لفظ «سورن» از «سوره» فارسي است كه به معني قهرمان يا تواناست. در شرافت و نجابت خانوادگي او گفتهاند، كه از خانوادههاي بزرگ پارتي از بهترين محسوب ميشد.»]
برخي گفتهاند كه در خوي جوانمردي اگر او را با ارد مقايسه كنيم، پادشاه اشكاني ناجوانمرد بود و سورنا داراي تمامي خصلتهاي يك انسان نجيب، شجاع و شرافتمند بود. استاد مهرين شوشتري در وصف چهره او مينويسد: «چهره دلكش و دل دشمنشكن داشت و هر گاه به جنگ ميرفت هزار شتر بار و بنه برميداشت و هميشه يك هزار سوار سنگين اسلحه و يك هزار سوار سبك اسلحه در ركاب داشت. همه سپاه ويژه او، 10 هزار نفر ميشدند. اصولا خانواده سورن در مراسم ديهيمگذاري، تاج بر سر پادشاهان پارتي ميگذاشتند.
سورنا (سورن) كه در واقع ميتوان گفت كه فرماندهي لشكري را برعهده داشت كه در حكم «سپاه جاويدان» دوره هخامنشي بود، موقع حمله كراسوس به مرزهاي غربي ايران بيش از 30 سال نداشت.» پلوتارك، مورخ بزرگ قديم درباره او مينويسد: «چون ارد ميدانست كه سپاه كراسوس به چه ميزاني از نظر عده و تجهيزات قوي است، صلاح در آن ديد كه سورن 30 ساله را براي جلوگيري از اين خطر بزرگ (حمله كراسوس) به سپهسالاري كل قشون ايران منصوب كند، چون اگر چنين نميكرد و شخصا با كراسوس روبهرو ميشد واقعه شكست داريوش سوم از يونان تكرار ميشد.
سرداران روم باستان در زمان ارد
در سال 60 ق.م يعني پنج سال قبل از به سلطنت رسيدن ارد اشكاني، سه نفر سردار رومي به نامهاي «سزار»، «پمپه» و «كراسوس» جهت اداره قلمرو وسيع روم با يكديگر متحد شدند و اولين «تريم ويرات» (Triumvirate) يا اتحاد رجال سهگانه روم را تشكيل دادند كه هدف آن حكومت سهنفره (تروئيكا) ( Troika ) بود. مشهورترين آنها از نظر مالدوستي و خست و رباخواري و احتكار، كراسوس بود. اين سه نفر قلمرو امپراتوري روم را به ترتيب زير بين خود تقسيم كردند:
1- «جوليوس سزار» شمال و غرب اروپا را كه انگلستان و فرانسه و آلمان و ... باشد به خود اختصاص داد.
2- «پمپه» (پمپي) كه مركز امپراتوري روم يعني شبه جزيره ايتاليا را تحت سلطه خود درآورد.
3- اما كراسوس داعيه سلطه بر مشرق زمين را داشت. با جنگهاي داخلي روم با «اسپارتاكوس» در جنوب شبهجزيره ايتاليا و پيروزي بر بردگان شورشي و به دست آوردن طلاهاي زياد و تصرف املاك كساني را كه «سولا» ( Sulla ) سردار رومي از اطراف امپراتوري روم اخراج كرده بود، كراسوس اقتدار كافي به دست آورده بود. فروش آن املاك، كراسوس را به يك فئودال ثروتمند كه داراي خزاين زياد طلا بود تبديل كرد.
او لقب بزرگترين محتكر را در امپراتوري روم به خود اختصاص داد و مامور شد پس از آمدن به سوريه خاك ايران را در نورديده و سپس به سرزمين افسانهاي هند راه يابد كه به داشتن طلاهاي زياد اشتهار داشت.
جنگ كراسوس و سرنا
كراسوس براي رسيدن به اهداف خود كه تسخير ايران و هند و تجديد افتخارات دوران اسكندر بود در آوريل سال 54 ق.م با لژيونهاي رومي كه تعدادشان به 60 هزار نفر مي رسيد (هر Legion تا پنج هزار نفر ميرسيد) به سوي ايران تاخت. هر لشكر رومي را لژيون ميگفتند و هر لشكر رومي از چند «مانيپول» (تيپ) شكل ميگرفت.
هر لژيون داراي يك پرچم (درفش) بود كه به آن «وكسيليوم« ( vexillum ) ميگفتند. پيشاپيش لژيونهاي رومي يك واحد پيشتاز













































