کیش مهر

پر از خنده لب هردو بشتافتند

به بيشه يكي خوبرخ يافتند

 ز  خوبي برو بر ، بهانه    نبود

بديدار او در   زمانه     نبود 

نشايست كردن بدو در نگاه

 ببالا چو  سرو  و  بديدار  ماه

ترا سوي  بيشه كه بنمود راه

 بدو گفت توس اي فريبنده ماه 

بزد دوش  و  بگذاشتم   بوم    بر 

 چنين داد پاسخ كه ما  را   پدر

همان چون مرا ديد جوشان ز دور

 شبِ دير مست آمد از بزم سور

همي خواست از تن سرم را بريد

يكي تيغ  زهر  آبگون  بر  كشيد

رسيدستم  اين  لحظه  ايدر  ز   را ه

 گريزان درين بيشه جستم پناه

بدو سرِ و بن يك بيك كرد ياد

بپرسيد   ازو  پهلوان  از     نژاد 

بشاه  آفريدون    كشد     پروزم

بدو گفت من خويشِ گرسيوزم 

 كه چهرت بمانند چهر پريست

بدو گفت ، خسرو نژاد تو كيست 

  ز   سوي  پدر    آ فريدونيم   

 بگفتا ، كه از مام خاتونيم   

 بدان مرز وخرگاه او پروزست 

نيايم سپهدار گر سيوز ست 

هم از تخمه ی تور با جاه و آب

كه اويست هم خويش افراسياب

 بسر بر ز زر و زِ پيروزه تاج   

نهادند زير اندرش تخت   عاج       

بياقوت  و  پيروزه  و     لاجورد

بيآرا ستنـد ش به ديبـــاي زرد

 يكي كودك آمد چو تابنده مهر      

چو نه ماه بگذشت بر خوبچهر     

 به  چهره  بسانِ  بت     آذري 

جدا گشت ازو كودكي چون پري 

كز آنسان نبيند كسي روي و موي  

 بدو چرخ گردنده را بخش كرد 

جهاندار   نامش    سياوخش    كرد

تهمتن بيامد بر شهريار 

چنين تا بر آمد برين روزگار   

مرا پرورانيده بايد بكَش

 چنين گفت كين كودك شيروش            

 مر او را بگيتي چو من دايه نيست

چو دارندگانِ ترا مايه نيست

عنان وركاب و چه و چون وچند    

سواري وتير و كمان و كمند            

همان باز و شاهين و يوز وشكار 

نشستنگه و مجلس و ميگسار          

سخن گفتن و رزم و راندن سپاه

 ز دادو زبيداد و تخت وكلاه             

 بسي رنج برداشت كآمد ببر     

هنرها بياموختش سر به سر              

بمانند او كس نبود از مهان       

سياوش چنان شد كه اندر جهان      

 به نخجير  شير آوريدي به بند

چه يكچند بگذشت گشت او بلند

 كه آمد بديدار شاهم نياز            

چنين گفت با رستم سر فراز       

 هنر هاي شاهانم آموختي    

بسي رنج بردي و دل سوختي

هنرها وآموزشِ پيلتن 

پدر بايد اكنون كه بيند زمن  

 كه آمد سياوخش با فرهي

برفتند با شادي و پيل وكوس          

بفرمود تا با سپه گيو و توس  

بر آن تخت پيروزه بنشاختش 

ز رستم بپرسيدوبنواختش

 بسي آفرينها برو بر بخواند            

چنان از شگفتي برو بر بماند 

 بسي بودني ديد و بس گفتگوي  

 بخواند و بماليد رخ  بر زمين  

خداوند هوش وخداوند مهر

نيايش ز فرزند گيرم نخست

همه نيكوئيها به گيتي ز تست

 بهر كار جز پاكزاده نبدو

چنين هفتسالش همي آزمود

 ز دستِ اجل هيچكس جان نبرد     

هر آنكس كه زا د او ز مادر بمرد        

 به مينوست جان وي اندُوه مدار    

كنون گر چه شد مادرت يادگار         

 دل آورد شه زاده را باز جاي 

بسد[2] لابه و پند وافسون و راي    

بدو شادمان شد دل شهريار

 بر آمد برين نيز يك روز گار

 بر آشفت از آن كار آن نيكنام 

مجويم كه با بند و دستان نيم 

 كه مهر آورد بر تو هر كت بديد 

ترا پاك يزدان چنان آفريد            

كسي پاك چون تو ز مادر نزاد        

 ترا داد يزدان به پاكي نژاد

 چو سودابه خود مهربان مادر است

پسِ پرده ی من ترا خواهر است

دل و جان بفرمان تو داده ام           

من اينك به پيش تو استاده ام  

 تو شاه جهانداري و من رهي

برآنسان روم كم تو فرمان دهي

 سياوش همي بود ترسان ز بد 

چوبرداشت پرده ز در  هيربد           

بديدار او بزم ساز آمدند

شبستان همه پيش باز آمدند

 بسان بهشتي پر از رنگ و بوي         

 بر آن تخت سودابه ی ماهروي        

سرجعد زلفش شكن بر شكن

نشسته چو تابان سهيل يمن

 نيامد ز ديدار نو شاه ،  سير                

همي چشم و رويش ببوسبد دير       

همان شاه را نيز پيوند نيست 

 كه كس را بسان تو فرزند نيست

بسي چاره جست و نديد اندر آن        .

همي بود پيچان و لرزان بر آن           .

بتانرا بشاه نو آئين نمود               

 بدو گفت بنگر برين تختگاه         

 همه نارسيده بتان تراز              

 كسي كت خوش آيد سر اپاي اوي  سياوش چو چشم اندكي برگماشت    همي اين بدآن آن بدين گفت ماه

 كه بودند چون گوهر نا بسود           پرستنده چندين به زرين كلاه         

 كه بسرشتشان ايزد از شرم ناز               نگه كن بديدار و بالاي اوي           

 از ايشان يكي چشم زو بر نداشت          نيارد بدين شاه كردن نگاه

كه من بردل پاك شيون كنم            .

به آيد كه از دشمنان زن كنم            .

نباشد شگفت ار شود ماه خوار          .

تو خورشيد داري خود اندر كنار        .

مگر كاين چنين بند و چندين دروغ 

 چو شب تيره شد داروي خورد زن  

 دو بچه چنان چون بود ديو زاد           .

بدين بچه ی تو بگيرد فروغ           

 بيقتاد ازو بچهُ اهرمن                  

  چه باشد خود ازديو  جادو نژاد          .

همه زيگ و سلاب بر داشتند              دو كودك ز پشت كسي ديگرند

 نشان بد انديش نا پاك زن              .

بدآن كار يكهفته بگذاشتند           

 نه از پشت شاهند و زين مادرند

 بگفتند با شاه و با انجمن                  .

ز بيم سپهبد گَو پيلتن                 

  كجا زور دارد بهشتاد پيل         

  همي لشگري نامور سد هزار             .

بلرزد همي شير در انجمن         

  ببندد چو خواهد ره رود نيل          گريزند ازو در كف كارزاز               .

وزين دختر شاه هاماوران              

 زهر دوسخن چون برين گونه گشت چنين است سوگند چرخ بلند             مگر كاتش تيز پيدا كند                   .

پر انديشه گشتي بديگر كران        

 بر آتش ببايديكي را  گذشت           كه بر بيگناهان نيايد گزند              گنه كار را زود رسوا كند                 .

به پور جوان گفت شاه زمين           

 به پاسخ چنين گفت با شهريار 

   اگر كوه آتش بود بسپرم                پر انديشه شد شاهِ كاوس كي          ازين دو يكي گر شود نابكار 

  چو فرزند وزن باشد وخون ومغز     همان به كزين زشتِ انديشه دل    

 چه گفت آن سپهدار نيكو سخُن        .

كه رايت چه بيند كنون اندرين     

 كه دوزخ مرازين سخن گشت خوار  ازاين ننگ خواريست گر نگذرم      

 ز فرزند و سودابه ی شوم پي 

 ازين پس كه خــــواند مرا شهريــار

كه را پيش بيرون شود كار نغز        بشويم كنم چاره ی دل گسل          

  كه با بد دلي شهرياري مكن              .

بدستور فرمود تا ساروان                 هيونان بهيزم كشيدن شدند             بسد كاروان ُاشتر سرخ موي           نهادند هيزم دو كوه بلند               بدور از دو  فرسنگ ، هركس بديد     هميخواست ديدن سر راستي           نهادند بر دشت هيزم دو كوه          گذر بود چندان كه جنگي سوار         پس آنگاه فرمود پرمايه شاه           بيآمد دو سد مرد آتش فروز   

  نخستين دميدن سيه شد ز دود   

 زمين گشت روشنتر از آسمان         سراسر همه دشت بريان شدند       سياوش بيآمد به پيش پدر             هشيوار   با جامهاي سپيد                يكي بارگي[6] بر نشسته سياه     پراكنده كافور بر خويشتن               توگفتي به مينو همي جست راه      

 بد آنگه كه شد پيش كاوس باز     

 رخ شاه كاوس پر شرم بود            سياوش بدو گفت انده مدار           سري پر زشرم و تباهي مراست      ورايدونكه زين كار هستم گناه       بنـــيروي يــزدان نيــكي دهــــش

هيون آرد از دشت سد كاروان      

 همه شهر ايران بديدن شدند         همي هيزم آورد پر خاشجوي        شمارش گذر كرد بر چون و چند 

  چنين گفت كه اينست بد را كليد    بكار اندرون كژّي و كاستي          جهاني نظاره شده هم گروه             ميانش  بتنگي بكردي گذار              كه بر چوب ريزند نفت سياه         دميدند وگفتي شب آمد بروز   

 زبانه بر آمد پس دود زود       

جهاني خروشان وآتش دمان        

 بدآن چهر خندانش گريان شدند  

 يكي خُود زرّين نهاده بسر          

  لبي پر ز خنده دلي پر اميد           همي گَرد نعلش بر آمد بماه        

 چنان چون بود ساز و رسم كفن     

  نه بر كوه آتش همي رفت شاه      پياده شد از اسپ وبردش نماز     

سخن گفتنش با پسر نرم بود      

  كزين سان بود گردش روزگار    

  اگر بي گناهم رهائي مراست         جهان آفرينم ندارد نگاه                   ازين كوه آتـــش نيابم تپــــــــش

سياوش  چو آمد به آتش فراز            مرا ده بدين كوه آتش گذر          

  چو زين گونه بسيار زاري نمود           خروشي بر آمد زدشت وزشهر       

 از آن دشت سودابه آوا شنيد         هميخواست كورا  بد آيد بروي    سياوش سيه را بدآنسان بتاخت        زهر سو زبانه همي بر كشيد            يكي دشت با ديدگان پر زخون       زآتش برون آمد آزاد مرد           

 چو او را بديدند بر خاست غو         چنان آمد اسپ و قباي سوار   

 چو بخشايش پاك يزدان بود       

   چو زآن كوه آتش بهامون گذشت   سواران لشكر بر انگيختند             

 يكي شادماني شد اندر جهان          همي داد مژده يكي را دگر              همي كند سودابه از خشم موي      

چو پيش پدر شد سياوخش پاك       فرود آمد از اسپ كاوس شاه         سياوش به پيش جهاندار ، پاك       

 كه از تفّ آن كوه آتش برست        بدو گفت شاه اي دلير جوان       

 چناني كه از مادرِ پارسا                سياوخش را تنگ در بر گرفت            .

همي گفت با داور بي نياز                رها كن تنم را زبند پدر               سيه[7] را بر انگيخت بر سان دود        غم آمد جهان را  از آن كار بهر   

 از ايوان ببام آمد آتش بديد          همي بود جوشان و با گفتگوي               تو گفتي كه اسبش بآتش بساخت      كسي خُود و اسپ و سياوش نديد        كه تا  او  كي آيد ز آتش برون        لبان پر زخنده برخ همچو وَرد        

 كه آمد زآتش برون ، شاه نو        

 كه گفتي سمن داشت اندر كنار  

  دَمِ آتش وباد يكسان بود              خروشيدن آمد زشهر و زدشت     

 همه دشت پيشش درم ريختند        ميان كهان وميان مهان                

 كه بخشود بر بي گنه دادگر       

  همي ريخت آب و همي خست روي 

 نه دود و نه آتش نه گرد و نه خاك  پياده سپهبد پياده سپاه                 بيآمد بماليد رخرا بخاك            

همه كامه ی دشمنان كرد پست      

  كه پاكيزه تخمي و روشن روان      بزايد شود بر جهان پادشا             زكردار بد پوزش اندر گرفت       .

بر آشفت و سودابه را پيش خواند  

 كه بي شرمي و بد بسي كرده اي         چه بازي نمودي بفرجام كار         بخوردي و در آتش انداختي           نيايد ترا پوزش اكنون بكار          

 بدو گفت سودابه كاي شهريار       

مرا گر همي سر ببايد بريد              بفرماي من دل نهادم برين             سياوش سخن راست گويد همي      همي جادوئي زال كرد اندرين          بدو گفت نيرنگ سازي هنوز          

 به ايرانيان گفت شاه جهان              چه سازم چه باشد مكافات اين     

 كه پاداش اين ، آنكه بي جان شود    بدژخيم فرمود كاين را به كوي          چو سودابه را روي بر گاشتند        

 دل شاه كاوس پر درد شد            

 چو سودابه را خوار بگذاشتند       

 بدل گفت سياوش كه بر دست شاه   بفرجام كار ش پشيمان شود         سياوش چنين گفت با شهريار       

 بمن بخش سودابه را زين گناه        بهانه همي جست از آن كار شاه       سياوخش را گفت بخشيدمت        سياوخش ببوسيد تخت پدر               بيآورد سودابه را باز جاي                 .

گذشته سخنها بدو باز راند            فراوان دل من بيآزرده اي                 كه بر جان فرزند من زينهار           بدين گونه بر جادوئي ساختي        

 به پرداز  جاي و    بر آراي كار      

 تو آتش بر اين تارك من مبار      مكافات اين بد كه برمن رسيد       نخواهم كه باشي دلت پر ز كين    

 دل شاه از آتش بشويد همي        

  نبود آتش تيز با او بكين             نگردد همي پشت شوخ تو كوز     

 ازين بد كه او ساخت اندر نهان   

 همه شاه را خواندند آفرين           

 زبد كردن خويش پيچان شود         

ز دار اندر آويز و بر تاب روي      شبستان همه بانگ برداشتند       

 نهان داشت رنگ رخش زرد شد 

  همه انجمن روي بر داشتند           گرايدونكه سودابه گردد تباه          

 ز من بيند اين غم چو پيچان شود   

 كه دل  را بدين كار رنجه مدار      پذيرد مگر پند و آيد براه             

 بد آن تا ببخشد گذشته گناه     

 ازآن پس كه بر راستي ديدمت       

 و ز آن تخت بر خاست و آمد بدر  بفرمان شه بردش اندر سراي           .

سياوش از آن دل پر انديشه كرد 

  بدل گفت من سازم اين رزمگاه       مگركم رهايي دهد دادگر              

 و ديگر كزين كار نام آورم              بشد باكمر پيش كاوس شاه              كه با شاه توران بجويم نبرد            بدين كار همداستان شد پدر            .

رونرا از انديشه چون بيشه كرد

بخوبي بگويم بخواهم ز شاه           

  ز سودابه و گفتگوي پدر           

 چنين لشكريرا بدام آورم             

  بدو گفت من دارم اين پايگاه         سر سركشان اندر آرم به گرد      

  كه بندد برين كين سياوش كمر        .

بدرگاه بر انجمن شد سپاه                ز شمشير و گرز و كلاه وكمر             بگنجي كه بد جامه نا بريد                 گزين كرد از آن نامداران سوار           هم از پهلو پارس و كوچ و بلوج           سپر ور پياده ده دو هزار                 

 از ايران هر آنكس كه گو زاده بود     به بالا و سال سياوش بدند                ز گردان جنگي و نام آوران              همان پنج موبد از ايرانيان               

به فرمود تا جمله بيرون شدند    

 تو گفتي كه اندر زمين جاي نيست 

سر اندر سپهر اختر كاويان 

 ز پهلو برون رفت كاوس شاه             سپه ديد آراسته چون عروس             بسي آفرين كرد پر مايه كي          مبادا بجز بخت همراهتان                 به نيك اختر و تندرستي شدن        

  وز آن جايگه كوس بر پيل بست         دو ديده پر از آب كاوس شاه            .

در گنج و دينار بگشادشاه           همان خود و درع و سنان وسپر          فرستاد نزد سياوش كليد     دليران  جنگي ده و دو هزار    

 ز گيلان جنگي و دشت سروج  

 گزين كرد شاه از در كارزار     دلير و خردمند و آزاده بود    خردمند و بيدار و خامش بدند     چو بهرام و چون زنگه ی شاوران 

بر افراخته اختر كاويان

ز پهلو سوي دشت و هامون شدند  كه بر خاك جز نعل را پاي نيست  چو ماه درخشنده اندر ميان       يكي تيز بر گشت گرد سپاه 

 به پيلان جنگي و آواي كوس      كه اي نامداران فرخنده پي        

 شده تيره ديدار بد خواهتان        به پيروزي و شاد باز آمدن

 به گردان به فرمود و خود برنشست  همي بود يكروز با او براه  

سرانجام مريكدگر را كنار             

  ز ديده همي خون فرو ريختند         گواهي همي داد دل بر شدن           چنين است كردار گردنده دهر         .

گرفتند هر دو چو ابر بهار               بزاري خروشي بر انگيختند           

 كه ديدار از اين پس نخواهد بدن   گهي نوش بار آورد گاه زهر             .

وز آنپس بيامد بنزديك بلخ               وز آنسوي گرسيوز و بارمان              .

نيازرد كسرا بگفتار تلخ                 كشيدند لشكر چو باد دمان              .

نگه داشت بيدار فرمان او                .

نه پيچيد دل را ز پيمان او                .

چو گرسيوز آمد بدرگاه شاه           سياوش ورا ديد بر پاي خاست        ببوسيد گرسيوز از دور خاك           سياوخش بنشاندش زير تخت           .

بفرمود تا برگشودند راه              بخنديد و بسيار پوزش بخواست     رخش پر ز شرم و دلش پر ز باك   

 ز افراسيابش بپرسيد سخت              .

ز دروازه ی شهر تا بارگاه                   كس اندازه نشناخت آنرا كه چند      .

درم بود و اسپ و غلام و سپاه         

 ز دينار و از تاج وتخت بلند              .

فرستم يكي نامه نزديك شاه             .

مگرباشتي باز خواند سپاه                 .

برآنسان كه رستم همي نام برد       سوي شاه ايران فرستادشان         

 بخارا و سغد و سمرقندو چاج          تهي كرد و شد با سپه سوي گنگ     .

ز خويشان نزديك سد بر شمرد     

 بسي خلعت و نيكويي دادشان        سپنجاب و آن كشور و تخت عاج    بهانه نجست و نكرد او درنگ           .

شما گر خرد را نبستيد كار               .

نه من سيرم از جنگ و از كارزار       .

ببوديم تا جنگ جويد درست          كسي كآشتي جويد و سور و بزم      

 و ديگر كه پيمان شكستن ز شاه        گر افراساب اين سخنها كه گفت   

 هم از جنگ جستن نگشتيم سير        .

در آشتي او كشاد از نخست         

  نه نيكو بود پيش رفتن برزم          نباشد پسنديده ی نيكخواه                

 به پيمان شكستن بخواهد نهفت        بجايست شمشير و چنگال شير          .

ز فرزند پيمان شكستن مخواه          نهاني چرا گفت بايد سخن               .

مگو آنچه اندر خورد با گناه          سياوش ز پيمان نگردد ز بن             .

يكي نامه بنوشت پر خشم و جنگ   نخست آفرين كرد بر كردگار           .

زبان تيز و رخساره چون باد رنگ    خداوند آرامش و كارزار                  .

بنزديك يزدان چه پوزش برم          ورايدون كه جنگ آورم بيگناه       جهاندار نپسندد اين بد ز من          

 و گر باز گردم بدرگاه شاه             ازو نيز هم بر سرم بد رسد         

  نيآيد ز سودابه هم جز بدي              .

بد آيد ز كار پدر بر سرم               چنين خيره با شاه توران سپاه            گشايند بر من زبان انجمن             بتوس سپهبد سپارم سپاه            

 چپ و راست بد بينم و پيش بد     ندانم چه خواهد بُدن ايزدي             .

بديشان چنين گفت كز بخت بد   

چه بايد همي خيره خون ريختن

پسندش نيامد همي كار من           بخيره همي جنگ فرمايدم               همي سر ز يزدان نبايد كشيد      

 دو گيتي همي برد خواهد ز من      نزادي مرا كاشكي مادرم             

 كه چندين بلاها ببايد كشيد            درختيست اين بركشيده بلند          وزين گونه پيمان كه من كرده ام     اگر سر بگردانم از راستي              زبان بركشايند هر كس ببد            پراگنده گردد بدهر  اين سخُن      بكين بازگشتن بريدن ز دين      

  چنين كي پسند بمن كردگار             شوم گوشه اي جويم اندر جهان  

 چو روشن زمانه بدان سان بود          .

همي هر زمان بر سرم بد رسد           چنين دل بكين انر آويختن     

  بكوشد برنج و به آزاز من            بترسم كه سوگند بگزايدم            

  ز كار نياگان نبايد رميد                بمانم بكام دل اهريمن                  

 و گر زاد مرگ آمدي بر سرم         

 ز گيتي همه زهر بايد چشيد       

   كه بارش همه زهر و برگش گزند   بيزدان چه سوگندها خورده ام          فراز آيد از هر سوئي كاستي         

بهر جاي بر من چنان چون سزد    

كه با شاهِ توران فگنديم بُن     

  كشيدن سر از آسمان و زمين         كجا بر دهد گردش روزگار              كه نامم ز كاوس گردد نهان             كه فرمان دادار كيهان بود               .

بباريد خون زنگه ی شاوران                

بنفريد بر بوم هاماوران                    .

نپذرفت از آن دو خردمند پند   

 چنين داد پاسخ كه فرمان شاه           وليكن به فرمان يزدان دلير               كسي كو ز فرمان يزدان بتافت           .

دگر بود راز سپهر بلند                 

 بر آنم كه  برتر ز خورشيد وماه         نباشد ز خاشاك تا پيل و شير           سراسيمه شد خويشتن را نيافت           .

سياوش چو پاسخ چنين داد باز          

 ز بيم جدائيش گريان شدند               

بپژمرد جان دو گردن فراز                 چو بر آتش تيز بريان شدند              .

كه رو شاه توران سپه را بگوي          ازين آشتي جنگ بهر منست             

 ز پيمان تو سر نكردم تهي                 جهاندار يزدان پناه منست                  .

كزين كار مارا چه آمد  بروي          همه نوش تو درد و زهر منست           وگر چه بمانم ز تخت مهي               زمين تخت و گردون كلاه منست      .

هرآنكس كه بر نيكوئي در جهان     

 من ايدون شنيدم كه اندر جهان         ببالا و ديدار و آهستگي                   هنر با خرد نيز بيش از نژاد

 بديدن كنون از شنيدن بهست          اگر خود جز اينش نبودي هنر              بر آشفت و بگذاشت تخت و كلاه     بدين كشور اندر بود مهتري            

 نه نيكو نمايد ز راه خرد                   .

توانا بود آشكار و نهان                    كسي نيست مانند او از مهان             بفرهنگ و راي و بشايستگي              چنو شاهزاده  ز مادر نزاد                گرانمايه و شاهزاده مه است                كه از خون سد نامور با پدر            

  به كهتر سپرد و خود آمد براه          كه باشد خريدارِ كندآوري           

 كز اين كشورآن نامور بگذرد           .

كه چون بچّه ی شير نر پروري              چو با زور و با چنگ بر خيزد اوي          

چو دندان كند تيز كيفر بري             بپروردگار اندر آويزد اوي                .

كسي كز پدر كژّي و خوي بد           .

نگيرد ازو ، بد خوي كي سزد            .

سياوش بيك روي از آن شاد گشت     كه دشمن همي دوست بايست كرد      ز دشمن نيائد مگر دشمني               .

بيك روي پر درد و فرياد گشت       

 ز آتش كجا بر دمد باد سرد            بفرجام هر چند نيكي كني                 .

كه من با جواني خرد يافتم               شبستان تو درد من شد نخست           ببايست بر كوه آتش گذشت         وزآن ننگ وخواري بجنگ آمدم        دو كشور بدين آشتي شاد گشت    نيامد ز من هيچ كارش پسند            چو چشمش ز ديدار من گشت سير   

 ز شادي مبادا دل او رها             ندانم كزين كار گردان سپهر            .

ز كردار بد روي بر تافتم                 بخون دلم رخ ببايست شست            بمن زار بگريست آهو بدشت            خرامان بچنگ نهنگ آمدم            

 دل شاه چون تيغ پولاد گشت           گشادن همان و همان نيز بند              بر سير گشته نباشم دلير                  شدم من ز غم در دم اژدها              چه دارد براز اندرون جنگ و مهر   .

چو خورشيد تابنده بنمود روي            سياوخش لشكر به جيحون كشيد        .

هوا شد سياه و زمين شد درشت         از آب دو ديده رخش نا پديد           .

سياوش چو آن ديد آب از دو چشم    كه ياد آمدش بزم زابلستان              كه آمد بمهماني پيلتن                     همان شهر ايرانش آمد بياد               كجا زر و گوهر همي ريختند             ازيشان دلش ياد كرد و بسوخت        زپيران بپوشيد و پيچيد روي             بدانست كو را چه آمد بياد               ..

بباريد وز انديشه آمد بخشم             بياراسته تا به كابلستان                       شده نامداران همه انجمن                همي بركشيد از جگر سرد باد            زبر مشك و انبر همي بيختند             بكردار آتش همي بر فروخت            سپهبد بديد آن غم و درد اوي          غمي گشت و دندان بلب بر نهاد        .

سه چيزست با با تو كه اندر جهان     

 يكي آن كه از تخمه كيقباد              

 و ديگر زباني بدين راستي              

  سه ديگر كه گوئي كه از چهر تو        چنين داد پاسخ سياوش بدوي            خنيده به گيتي بمهر و وفا              گرايدون كه با من تو پيمان كني        بسازم بدين بوم آرامگاه                  

 گر از بودن ايدر مرا نيكو ئيست         

 و گر نيست فرمايي تا بگذرم

 بدو گفت پيران كه منديش ازين  مگردان دل از مهر افراسياب  

 پراگنده نامش بگيتي بديست             .

كسي را نباشد ز تخم مهان                 همي از تو گيرند گويي نژاد               به گفتار نيكو بيآراستي                    ببارد همي بر زمين مهر تو                 كه اي پير پاكيزه راستگوي               زآهرمني دور و دور از جفا                بدانم كه پيمان من نشكني              

 به مهر و وفاي تو اي نيكخواه       برين كرده ی خود نبايد گريست          نمائي ره كشور ديگرم      

 چو ايدر گذشتي ز ايران زمين          مكن هيچ گونه برفتن شتاب              وليكن جز آنست مرد ايزديست         .

سياوش از آن گفتها رام گشت            به خوردن نشستند  با يكديگر .

روانش از انديشه آزاد گشت             سياوش پسر گشت و پيران پدر          

دو كشور هميشه پر از شور بود            بتو رام گردد زمانه كنون                    كنون شهر توران تو را بنده اند          مرا با تن و جان هميشه پيش تست      پدر وار پيش تو مهر آورم  

   همه گنج بي رنج در پيش تست       سياوش بدو آفرين كرد سخت             سپاس از خدا وند جان آفرين             كه ديدم ترا خرم و شاد دل 

   سپهدار دست سياوش بدست            بروي سياوش نگه كرد و گفت         

 نه زين گونه مردم بود در جهان          

جهان را دل از آشتي دور بود             

 بر آسايد از جنگ وز جوش خون 

 همه دل به مهر تو آكنده اند 

 سپهدار پيران به تن خويش تست        هميشه پر از خنده چهر آورم                  همه شادماني به كم پيش تست            كه از گوهر تو مگر داد بخت                  كزويست پر خاش و آرام و كين         

 ز بند غمان گشته آزاد دل      

    بيامد به تخت مهي بر نشست            كه اين را بهگيتي نيابند جفت             چنين روي و بالا و فّر مهان                  .

يكي تخت زرين نهادند پيش              بديباي چيني بياراستند                    بفرمود پس تا رود سوي كاخ            .

همه پايها چون سر گاو ميش               ز هرگونه اي سازها خواستند           بباشد بكام و نشيند فراخ   .

سياوش از ايرانيان هفت مرد          خروش تبيره ز ميدان بخاست            از آواي سنج و دم وكرناي      فكندندگوئي به ميدان شاه     

سپهدار گوئي ز ميدان بزد    

سياوش بر انگيخت اسب نبرد

 بزد همچنان تا به ميدان رسيد       بفرمود  پس شهريار بلند                  سياوش بر آن گوي بر داد بوس         سياوش به اسپي دگر بر نشست         پس آنگه به چوگان بر او كار كرد     زچوگان او گوي شد ناپديديد         

 به ميدان يكي مرد چونان نبود       

  از آن گوي خندان شد افراسياب    

 به آواز گفتند هرگز سوار                 كي نامور گفت ازين سان بود              ز خوبي و ديدار و فرّ وهنر                 .

گزين كرد شايسته اندر نبرد               همي خاك با آسمان گشت راست       تو گفتي بجنبيد ميدان ز جاي           

 بر آمد خروش دليران به ماه              با ابر آمد چنان چون سزد 

 چو گوي اندر آمد نهشتش بگرد         بر آن سان كه از چشم شد نا پديد     كه گوئي به نزد سياوش برند             بر امد خروشيدن ناي و كوس            بينداخت آن گوي لختي ز دست        چنان شد كه با ماه ديدار كرد         

تو گفتي سپهرش همي بر كشيد        كسي را چنان روي خندان نبود     

سر نامداران بر آمد ز خواب         نديديم بر زين چنين نامدار              كسي را كه با فّر يزدان بود               بدانم كه ديدنش بيش از خبر           .

كمان را نگه كرد خيره بماند             بگرسيوز تيغ زن داد مه

بكوشيد تا بر زه آرد كمان                 از او شاه بستد بزانو نشست 

 بزه كرد خندان چنين گغت شاه  

مرا نيز روز جواني كمان                    بايران و توران كس اين را بچنگ 

مگر پهلوان رستم پيلتن                 

  بر و يال و كتف سياوش جزين           نشانه نهادند بر اسپريس                    نشست از بر باد پائي چو ديو              يكي تير زد بر ميان نشان                 خدنگي دگر باره هم چار پر          

 به پيچيد و زد تيز يك چوبه تير      نشانه دو باره به يك تاختن      

  عنان را بپيچيد بر دست راست          كمان را بزه بر به بازو نهاد        

 فرود آمد و شاه بر پاي خاست          وز انجايگه سوي كاخ بلند                .

بسي آفرين كياني بخواند             

 كه خانه بمال و بر آور بزه         

 نيامد بزه خيره شد بدگمان       

 بماليد خانه كمان را بدست       توان زد ازين تير بر چرخ وماه   

چنين بود و اكنون دگر شد زمان     نيارد گرفتن بهنگام جتگ         كه سازد همي رزم با اهرمن   

 نخواهد كمان نيز بر پشت زين 

سياوش نكرد ايچ با كس مكيس

بيفشرد ران و  بر آمد غريو      نهاده برو چشم گردن كشان           

  به چرخ اندرون راند و بگشاد بر    

 زه آمد مر او را ز بهرام پير           مغربل ببود اندر انداختن   

 بزد بار ديگر بر آنسو كه خواست   بيامد بر شهريار بلند                  

 هنر گفت بر گوهرت بر گواست   برفتند شادان دل و ارجمند        

بخوان بر يكي خلعت آراست شاه همان پوشش از جامه ی نابريد          

  ز دينار وز بدره هاي درم          پرستار بسيار و چندين غلام    

  بفرمود تا خواسته بشمرند                 به هر كش به توران زمين خويش بود  چنين گفت آنگه به لشگر همه           .

ز اسب و ز تخت و ستام و كلاه     

 كه اندر جهان آنچنان كس نديد    

 ز ياقوت و پيروزه از بيش و كم  

  يكي پر ز ياقوت رخشنده جام     

 همه سوي كاخ سياوش برند             ورا مهرباني برو بيش بود              كه باشيد او را بجمله رمه                 .

بدان شاهزاده گفت شاه               

  بيا تا كه دل شاد و خرّم كنيم            بدو گفت هر گه كه راي آيدت         برفتند روزي به نخجير گاه                سپاهي ز هرگونه با او برفت               سياوش به دشت اندرون گور ديد      سبك شد عنان و گران شد ركيب       يكي را به شمشير زد بر دو نيم         بگفتند يك سر همه انجمن 

 سياوش هميدون به نخجير گور          بغار و بكوه و به هامون بتاخت           بهر جايگه بر يكي توده كرد            

 و ز آن جايگه سوي ايوان شاه        سپهبد چه شادان بدي چه دژم          

 ز جهن و ز گرسيوز و هر كه بود        مگر با سياوش بدي روز و شب         .

كه يك روز با من به نخجير گاه         روان را به نخجير بي غم كنيم            بر آنسو كه دل رهنما آيدت                 همي رفت با باز و با يوز  شاه           

 از ايران و توران به نخجير تفت          چو باد از ميان سپه بر دميد              همي تاخت اندر فراز و نشيب         

  دو دستش ترازو شد و گور سيم        كه اينت سرافراز و شمشير زن 

 همي تاخت و افكند بر دشت شور   

به تير و بشمشير و نيزه بساخت             سپه را به نخجير آسوده كرد            همه شاد دل بر گرفتند راه        

  بجز با سياوش نبودي به غم              بكس راز نگشاد و شادان نبود         

  از او بر گشادي ز خنده دو لب        

بدين گونه يكسال بگذاشتند             .

غم و شادماني بهم داشتند                .

بدو گفت پيران كزين بوم و بر          ازين مهرباني كه بر توست شاه          چنان دان كه خرم بهارش توئي          بزرگي و فرزند كاوس شاه               پدر پير گشت و تو برنا دلي             

 به ايران و توران توئي شهريار            برادر نداري نه خواهر نه زن              يكي زن نگه كن سزاوار خويش         پس از مرگ كاوس ايران توراست     .

چناني كه باشد كسي بر گذر            بنام تو خسپد به آرامگاه                   نگارش توئي غم گسارش توئي            سر از بس هنرها رسيده بماه              نگر تا ز تاج كئي نگسلي                

  ز شاهان يكي پر هنر يادگار              چو شاخ گلي بر كنار چمن              

  از ايران بنه درد و تيمار خويش     همان تاج و تخت دليران تراست        .

از ايشان جريره است مهتر بسال         اگر راي باشد ترا بنده ايست             سياوش بدو گفت دارم سپاس          

 ز خوبان جريره مرا در خورست         مرا او بود نازش جان و تن                .

كه از خوبرويان ندارد همال              به پيش تو اندر پرستنده ايست           مرا همچو فرزند خود مي شناس         كه پيوندم از خان تو  بهتر است       نخواهم جز او كس ازين انجمن        .

بياورد گلشهر دختَرش را          

  بديبا و دينار و زرّ و درم                   بياراست او را چو خرّم بهار                مرا او را بپيوست با شاه نو                 ندانست كس گنج او را شمار            سياوش چو روي جريره بديد             همي بود با اوشب و روز شاد          برين نيز چندي بگرديد چرخ             ورا هر زمان پيش افراسياب               .

نهاد از برِ تارك افسَرش را          

 برنگ و ببوي و به بيش و به كم         فرستاد نزد كي شهريار                    نشاند از بر گاه چون ماه  نو   

 همان تخت زرّين گوهر نگار              خوش آمدش و خنديد و شادي گزيد  نيامد ز كاوس بر دلش ياد               سياوخش را بُد از آن كار برخ             فزونتر بدي حشمت و جاه و آب        .

اگر چند فرزند من خويش توست       اگر چه جريره است پيراسته             وليكن ترا آن سزاوار تر                   فرنگيس بهتر ز خوبان اوي               ببالا ز سرو سهي بر تر است        رخش را توان كرد نسبت به ماه

  هنرها و دانش زديدار بيش           

 ز توران جز او نيست انباز تو           

 ز افراسياب ار بخواهي رواست        شود شاه پرمايه پيوند تو                  .

مرا غم ز بهر كم و بيش تست           ازين انجمن مر ترا خواسته            

كه در دامن شاه جوئي گهر           

 نه بيني به گيتي چنين روي و موي 

 ز مشك سيه بر سرش افسرست        اگر ماه دارد دو زلف سياه        

  خرد را پرستار دارد به پيش              نباشد كسي نيز انباز تو             

 چنان بت به كشمير و كابل كجاست درخشان شود فرّ واروند تو               .

وليكن مرا با جريره نفس               

  نه در بند گاهم نه در بند جاه            بسازيم باهم به نيك و به بد               بدو گفت پيران كه من كار او

  من او را بدين كار خستو كنم            درين است ناكام بهبود تو                سياوخش گفت اي خردمند پير              تو داني چنان كن كه كام تو است       .

به آيد ،  نخواهم جز او هيچكس       

 نه خورشيد خواهم نه روشن كلاه        نخواهم جز او گر بمن بد رسد          بسازم توبگذر ز تيمار او                   بفرمان او رخ بدينسو كنم                زيان نيست اورا بود سود تو              اگر بود خواهد سخن ناگزير              چو گردون گردنده رام تو است        .

همي گفت و مژگان پر از آب كرد     بدو گفت پيران كه با روزگار          نيابي گذر تو ز گردان سپهر              به ايران اگر دوستان داشتي              .

همي بركشيد از جگر باد سرد            بسازد خرد يافته مرد كار           

  كز ويست آرام و پرخاش و مهر         بيزدان سپردي و بگذاشتي               .

چنين گفت با من يكي هوشمند          كه اي دايه ی بچه ی شير نر   

 بكوشي و اورا كني پر هنر                 نخستين كه آيدش نيروي جنگ       

و ديگر كه از پير سرموبدان 

كه از تخمه تور و از كي قباد    

 سر و گنج وتخت و سپاه مرا             شود از نبيره سراسر تباه                   بگيرد همه سر بسر كشورم                كنون باورم شد كه او اين بگفت  

  ازين دو نژاده يكي شهريار             به توران نماند بر و بوم و رست         .

كه جانش خرد بود رايش بلند            چه رنجي كه جان هم نياري ببر      

  تو بي بر شوي چون وي آيد ببر          همان پروراننده آرد به چنگ           

  ز كار ستاره شمر بخردان                  يكي شاه سر بر زند پر ز داد             همان كشور و بوم و گاه مرا            

ز دستش نيابم به گيتي پناه             

  ز كارشبد آيد همي بر سرم               كه گردون گردان چه دارد نهفت       بياي بگيرد جهان در كنار                   ز تخت من اندازه گيرد نخست         .

كسي كز نژاد سياوش بود       

  ازين دو نژاده يكي تاجور   

  به ايران و توران بود شهريار              ز تخم فريدون و از كيقباد               نگه كن كه اين كار فرّخ بود            .

خردمند و بيدار و خامش بود           بيآيد بر آرد بخورشيد سر                دو كشور برآسايد از كارزار              فروزنده تر زين نباشد نژاد               

 ز بخت آنچه پرسي تو پاسخ بود        .

چنين گفت كامروز بر ساز كار           چو فرمان دهي من سزاوار اوي           سياوخش را دل پر آزرم شد             كه داماد او بود بر دخترش                 بدو گفت رو هر چه خواهي بساز         چو بشنيد پيران سوي خانه رفت         در خانه ی جامه ی نا بريد 

 كه او بود مه بانوي پهلوان  

 بكنج اندرون آنچه بد نامدار  

زبرجد طبقها و پيروزه جام                 دو افسر پر از گوهر شاهوار                زگستردنيها شتروار شست                   همه پيكرش سرخ كرده بزر              زسيمين و زرّين  شتروار سي           يكي تخت زرّين و كرسي چهار

پرستنده سيسد به زرّين كلاه        پرستار با جام زرّين دويست            همي سد طبق مشك و سد زعفران      بزرين عماري ز ديبا جليل            بياورد بانو ز بهر نثار       

   بنزد فرنگيس بردند چيز                    زمين را ببوسيد گلشهر و گفت 

 خجسته بر و بوم پيوستگي        

  وزآن روي پيران و  افراسياب               بدادنددختر به آئين خويش           بپيوستگي بر گوا  ساختند                  .

بمهماني دختر شهريار                     ميان را ببندم به تيمار اوي            

 ز پيران رخ او پر از شرم شد            همي بود چون جان و دل در برش     

 تو داني كه از تو مرا نيست راز          دل و جان ببست اندر آن كار تفت     بگلشهر بسپرد پيران كليد                ستوده زني بود روشن روان            گزيدند زربفت چيني هزار              

پر از نافه ی مشك و پر عود خام 

 دوياره يكي طوق و دو گوشوار   ززربفت پوشيدنيها سه دست            برو بافته چند گونه گهر                   طبقها و از  جامه ی پارسي   

  سه نعلين زرّين ز بر جد نگار              ز خويشان نزديك سد نيكخواه      

 تو گفتي به ايوان درون جاي نيست    همي برد گلشهر با خواهران              برفتند با خواسته خيل خيل               زدينار با خويشتن سد هزار               زبانها پر از آفرين بود نيز                 كه خورشيد را گشته ناهيد جفت      

 به آهستگي هم به شايستگي           

ز بهر سياوش همه پر شتاب              چنان چون بود در خور دين و كيش     چو زين شرط و پيمان بپرداختند        .

همي گفت و زودش بياراستند            بيامد فرنگيس چون ماه نو                 فرنگيس و شهزاده با يكدگر             خور و ماه با هم چو پيوسته شد         سياوش چو روي فرنگيس ديد            قدي ديد سرو و رخي ديد ماه           دو رخسار زيباش همچون فمر            دهاني پر از در لبي چون عقيق            دهان و لبش بود گوهر فشان               فرشته بخوي و چو عنبر ببوي             نبود اندرو نيز يك چيز زشت            سياوش چو خورشيد و اوماه بود          ببودند با يكدگر شادمان                  بيك هفته مرغان و ماهي نخفت         زمين باغ گشت از كران تا كران         .

سر مشك بر گل به پيراستند         

   به نزديك آن تاجور شاه نو              نشستند و بودند چون ماه و خور         دل هردو بر يكدگر بسته شد            سرا پاي آن ماه چون بنگريد    

  فرو هشته در بر دو زلف سياه            دو چشمش ستاره بوقت سحر           

 تو گفتي ورا  زهره آمد رفيق           سخن گفتنش بود گوهر نشان             بدل مهربان و بجان مهر جوي         

  تو گفتي مگر حور بود از بهشت          خور و ماه با هم چه دلخواه بود 

 فزودي همي هر زمان مهرشان          نيامد سر يكتن اندر نهفت               

 ز شادي و آواز رامشگران                 .

از اسپان تازي واز گوسپند              

ز دينار و از بدر هاي درم                   وز آن مرز تا پيش درياي چين          بفرسنگ سد بود بالاي اوي              نوشتند منشور بر پرنيان                 

 به كاخ سياوش فرستاد شاه               

هم از جوشن و خود و گرز و كمند          ز پوشيدنيها و از بيش و كم                  همه نام بردند شهر و زمين               نشايست پيمود پهناي اوي                همه پادشاهي برسم كيان              

  ابا تخت زرين كلاه                        

سياوش ز گفتار او  گشت شاد          سپاه و سليح و نگين و كلاه كلاه  

فراوان عماري بيآراستند                   فرنگيس را در عماري نشاند                

بزد ناي و كوس و بنه بر نهاد            ببردند با گنج   با او براه             

پس پرده خوبان بپيراستند             

 بنه برنهاد وسپه را براند                   .

بجائي رسيدند كه آباد بود 

 بيك سوش دريا  و يك سوي كوه     درختان بسيارو آب روان                   سياوش بپيران زبان بر گشاد             بسازم من ايدر يكي خوب جاي         برآرم يكي شارسان فراخ                  نشستنگهي بر فرازم بماه                     يكي شهر سازم بدين جاي من          .

.يكي خوب فرخنده بنياد بود            بيك سوي  نخجير دور ازگروه          همي شد دل سالخورده جوان            كه اينت بر و بوم فرخ نهاد               كه باشد به شادي مرا دلگشاي          بدو اندرون  باغ و ايوان و كاخ           چنان چون بود در خور تاج و گاه        كه خيره بماند  بدو  انجمن              .

كنون بشنو از گنگ دژ داستان          كه چون گنگدژ در جهان جاي نيست

كه آنرا سياوش بر آورده بود           كزين بگذري شهر بيني فراخ        

 همه شهر گرمابه و رود و جوي          همه كوه نخچير و آهو بدشت           تذروان و طاوس و كبك دري         

  نه گرماش گرم و نه سرماش سرد      نه بيني در آن شهر بيمار كس          همه آبها روشن و خوشگوار               بنا كرد جائي چنان دلكشاي              بدو كاخ و ايوان و ميدان بساخت        بسازيد جاي چنان چون بهشت           .

بين داستان باش همداستان             

 بر آنسان زميني دل آراي نيست       بسي اندرون رنجها برده بود              همه گلشن و باغ و ميدان و كاخ          بهر برزني رامش و رنگ و بوي          بهشت اين چو بيني نخواهي گذشت      بيابي چو بر كوهها بگذري                همه جاي شادي و آرام و خورد         يكي بوستان از بهشتست و بس          هميشه بر و بوم او چون بهار               يكي شارسان اندران خوب جاي       درختان بسيارش اندر نشاخت              گل و سنبل و نرگس و لاله كشت       .

بدو گفت پيران كه خرّم بهشت      

    سياوش يكي جايگه ساخت نغز       

     مگرخود سروش آوريدش خبر 

   يكي شهر ديدم كه ا ندر زمين            

    زبس باغ وايوان وآب روان              

  چو كاخ فرنگيس ديدم زدور              

 گرايدون كه آيد زمينو سروش         

  بدآن زيب وآئين كه داماد تست      

  وديگر كه دو كشور از جنگ وجوش   

 بمانا بر ما چنين جاودان        

 زگفتار او شاد شد شهريار       

كسي كوببيند در ارديبهشت             

پسنديده ی مردم پاك مغز               

   كه چونان نگاريد آن شهر و بر        

   نبيند چنان كس به توران وچين       

   بر آميخت گفتي خرد با روان           

 چو گنج و گهر بود بر سان نور          

 نباشد بدان فرّ و اورنگ و هوش         

 بخوبي به كام دل شاد تست              

  بر آسود چون بيهش آمد بهوش        

 دل هوشمندان و راي ردان              

 كه شاخ برومندش آمد ببار              

دل و مغز گرسيوز آمد بجوش            بدل گفت سالي برين بگذرد                همش پادشاهيست هم تخت وگاه        نهانِ دل خويش پيدا نكرد                  بدو گفت بر خوردي از رنج خويش     .

دگر گونه تر شد به آئين و هوش          سياوش كسي را بكس نشمرد              همش گنج و هم بوم و بر هم سپاه     همي بود پيچان و رخساره زرد           همه ساله شادان دل از گنج خويش    .

سياوش يكي نيزه ی شاهوار      

كه در جنگ مازندران داشتي               به آوردگه رفت نيزه بدست   

 بزد نيزه و بر گرفت آن زره               ز آورد نيزه بر آورد راست                سواران و گرسيوز جنگ ساز 

 فراوان بگشتند گرد زره  

سياوش سپر خواست گيلي چهار 

 كمان خواست با تيرهاي خدنگ         يكي در كمان راند و بفشارد ران        بران چار اسپر دو جوشن دگر            بزد هم بر آنگونه ده چوبه تير              بدو گفت گرسيوز اي شهريار            .

كجا داشتي از پدر يادگار                 بنخجير بر شير بگذاشتي                   عنان را بپيچيد چون پيل مست            زره را نماند ايچ بند و گره               زره را بينداخت آن سوكه خواست  

برفتند با نيزه هاي دراز                 

ز ميدان زره بر نشد يك گره 

  دو چوبين دگر زآهن آبدار               شش اندر ميان و سه چوبه بچنگ        نظاره بگردش سپاه گران                 گذر كرد تير شه نامور      

   برو آفرين كرد برنا و پير                 به ايران و توران ترا نيست يار          .

برفتند پيچان دمور و گروي              ببند ميانِ گروي زره  

  سياوش گرفتنش دوال كمر                ز زين بر گرفتش بميدان فگند        

 و ز آن پس بپيچد سوي دمور          چنان خوارش از پشت زين بر گرفت 

 بر آشفت گرسيوز از كار اوي           .

سياوش بآورد بنهاد روي               

 فرو برد چنگال و بر زد گره   

 نبودش ز بازوي فرخ  هنر                    نيازش نيآمد بگرز و كمند               گرفتش بر و گردن او بزور          

كه ماندند گردان از  او در شگفت       غمي شد دلش زرد رخسار اوي         .

چنين گفت گرسيوز كينه جوي        يكي مرد را شاه از ايران بخواند      

 دو شير ژيان چون دمور و گروي   چنين زار و بيچاره گشتند و خوار  

 سر انجام ازين بگذراند سخن    

 چنين تا بدرگاه افراسياب                .

كه ما را بد آمد از ايران بر روي        كه از ننگ ما را بخوي در نشاند            كه بودند گردان پرخاشجوي          

 ز چنگال نا پاك دلِ يك سوار      

  نه سر بينم اين كار شه را نه بن

 برفت و نكرد هيچ آرام و خواب   .

برفتند پيچان و لب پرسخن           

 بر شاه رفتي زمان تا زمان             

  ز هر گونه رنگ اندر آميختي     

 چنين تا برآمد بدين روزگار             .

پر از كين دل از روزگار كهن        

 بد انديش گرسيوز بد گمان             دل شاه توران بر انگيختي             

 پر از درد و كين شد دل شهريار       .

مرا زين سخن ويژه اندوه توست    

تو تا آمدستي برين بوم و بر             همه مردمي جستي و راستي         

كنون خيره اهرمن دل گسل              دلي دارد از تو پر از درد و كين       

 تو داني كه من دوستار تو ام              نبايد كه فردا گماني بري                

كه بيدار دل باشي و تن درست        كسي را نيامد ز تو بد بسر             جهاني بدانش بيآراستي                  

 و را از تو كردست پر داغ دل          ندانم چه خواهد جهان آفرين             بهر نيك و بد ويژه يار تو ام

 كه من بودم آگه ازين داوري            .

سپهبد جز اين كرد ، بودم اميد             گر آزار بوديش در دل زمن             ندادي بمن كشور و تاج و گاه           كنون باتو آيم بدرگاه  اوي           

  هر آنجا كه روشن شود راستي            نمايم دلم را به افراسياب                    تو دل را به جز شادمانه مدار             كسي كو دَمِ اژدها بسپرد                 .

كه برمن شب  آرد بروز سپيد            سرم بر نه افراختي زانجمن                  برو بوم و فرزند و گنج و سپاه           درخشان كنم تيره گون ماه اوي          فروغ دروغ آورد كاستي                   درخشان تر از بر سپهر ، آفتاب             روان را به بد در گمانه مدار            

  ز راي جهان آفرين بگذرد               .

اگرچه بد آيد همي برسرم              بيايم كنون با تو من بي سپاه             .

من از راي و فرمان او نگذرم           ببينم كه ازچيست آزار شاه               .

سياوش بگفتار او بگرويد               

 بدو گفت ز آن در كه راندي سخن  

 تو خواهشگري كن مرا زو بخواه        .

چنان جان بيدار او بغنويد               

ز گفتار و رايت نگردم ز بن              همه راستي جوي و بنماي راه              .

مرا خواستي شاد گشتم بدآن          

 و ديگر فرنگيس را خواستي              فرنگيس نالنده بود اين زمان             بخفت و مرا پيش بالين ببست        

  مرا دل پر از راي ديدار توست       

  ز نالندگي چون سبكتر شود                بهانه مرا نيز آزار اوست                 

چو نامه بمهر اندر آمد بداد               .

كه بادا نشست تو با موبدان              بمهر و وفا دل بيآراستي                  بلب ناچران و بتن ناتوان              

 ميان دو گيتيش بينم نشست            روانم فروزان ز گفتار توست      

 فداي تن شاه كشور شود                 نهان مرا درد و تيمار اوست            بزودي بگرسيوز بد نژاد                   .

تواز كار وي گر درنگ آوري        

  تو گر دير گيريش جنگ آورد           وگر سوي ايران براند سپاه               ترا كردم آگه ز كردار اوي              .

مگر باد از آنپس بچنگ آوري         

 دو كشور بمردي بچنگ آورد              كه يارد شدن  پيش او كينه خواه         نبايد كه پيچي تو از كار اوي            .

بگفتار گرسيوز بد كنشت                  بدانگه كه گرسيوز پر فريب             .

بنوئي درختي ز كينه بكشت             گران كرد بر زين دوال ركيب           .

فرنگيس بگرفت گيسو بدست           همي اشك باريد بر كوه سيم           همي كند موي و همي ريخت آب      بدو گفت اي شاه گردن فراز               پدر خود دلي دارد از تو بدرد             سوي روم ره با درنگ آيدت         

 ز گيتي كرا گيري اكنون پناه             ستم باد بر جان او ماه و سال            .

بفندق گل ارغوان را بخست                دو لاله ز خوشاب كرده  دو نيم            ز گفتار و كردار افراسياب                چه سازي كنون زود بگشاي راز        

 از ايران نياري سخن ياد كرد            نپوئي سوي چين كه ننگ آيدت         پناهت خداوند خورشيد وماه               كجا بر تن تو شود بد سگال             .

سياوش بدو گفت كاي ماه روي           به دادار كن پشت و اندوه مدار         .

بدين گونه مخروش و مخراش روي     گذر نيست از حكم پروردگار            .

به پرسيد ازو دخت افراسياب  

 سياوش بدو گفت كز خواب من         چنان ديدم اي سرو سيمين بخواب     يكي كوه آتش بديگر كران        

 بيك سو شدي آتش تيز گرد

 به يكدست آتش به يكدست

 آب  بديدي مرا روي كردي دژم

 چو گرسيوز آن آتش افروختي            

كه فرزانه شاها چه ديدي به خواب   لبت هيچ مگشاي بر انجمن                كه بودي يكي بي كران رود آ ب     گرفته لب آب جوشن وران   

بر افروختي زو سياوخش گرد             بپيش اندرون پيل و افراسياب 

 دميدي بر آن آتش تيز دم               از افروختن مر مرا سوختي                .

سياوش ندانست بازار اوي    

فرنگيس گفت اي خردمند شاه          يكي باره گام زن بر نشين                ترا زنده خواهم كه ماني بجاي           .

همي راست پنداشت گفتار اوي        مكن هيچگونه بمادر نگاه                  مباش ايچ ايمن به توران زمين           سر خويشتن گير وكسرا مپاي             

سياوش بدو گفت كان خواب من       مرا زندگاني سر آمد  همي               چنين است كردار چرخ بلند  

  گر ايوان من سر به كيوان كشيد          اگر سال گردد هزار و دويست           يكي سينه ی شير باشدش جاي         

بجاي آمد و تيره شد آب من  

 غم روز تلخ ، اندر آمد همي  

گهي شاد دارد گهي مستمند 

 همان زهر مرگم ببايد چشيد   

 بجز خاك تيره مرا جاي نيست       يكي كركس و ديگري را هماي           

ترا پنج ماهست از آبستني                 درخت گزين تو بار آورد                  سر افراز كيخسروش نام كن               ز خورشيد تابنده تا تيره خاك            .

ازين نامور بچه ی رستني 

يكي نامور شهريار آورد                 

 به غم خوردن او دل آرام كن            گذر نيست از داد يزدان پاك            .

ازين پس به فرمان افراسياب              ببرند بر بي گنه اين سرم                    نه تابوت يابم نه گور وكفن                  بمانم به سان غريبان به خاك

به خواري ترا روزبانان شاه    

 بيايد سپهدار پيران بدر                    نكرده گناهي بجان زينهار                  نهي اندر ايوان پيران تو بار                 بر آيد برين روزگاري دراز                  از ايران بيايد يكي چاره گر               بود نام آن گرد پرمايه گيو   

 از ايدر ترا با پسر در نهان  

 نشانند بر تخت شاهي ورا 

 چو تاج بزرگي به چنگ آيدش            چو گردد زمين سبز و گه لاله پوش        از ايران يكي لشگر آيد به كين            بر اينگونه خواهد گذشتن سپهر            بسا لشگرا كز پي كين من     

   ز گيتي سراسر بر آيد خروش           بسا سرخ و زرد و سياه و بنفش           پي رخش رستم زمين بسپرد                به كين من امروز تا رستخيز              .

مرا بخت خرم در آيد به خواب 

 به خون جگر بر نهند افسرم                نه بر من كسي گريد از انجمن           سرم گشته از تن به شمشير چاك

 سر و تن برهنه برندت به راه             به خواهش به خواهد ترا از پدر             به ايوان خويشت برد خوار و زار           به فرمان دادار پرور دگار                     كه خسرو شود بر جهان سر فراز

 به فرمان دادار بسته كمر                   به توران نه بيني چو او نيز نيو         سوي رود جيهون برد ناگهان              به فرمان بود مرغ و ماهي ورا         

به كين دست يازد كه ننگ آيدش     زمانه ز كي خسرو آيد بجوش          

 پر آشوب گردد سراسر زمين         

 نه خواهد شدن رام با كس به مهر  

 به پوشند جوشن به آئين من          زمانه ز كي خسرو آيد به جوش    

كز ايران به توران به بيني درفش       

 ز توران كسي را به كس نشمرد         .نه بيني به جز گرز و شمشير تيز         .

وز آنپس سياوخش آزاده مرد            ورا كرد پدرود و با او به گفت           برين گفتها بر تو دل سخته كن

 خروشي بر آورد و دل پر ز درد         فرنگيس رخ خسته وكنده موي             سياوش چو با جفت غم ها به گفت

 رخش پر ز خون دل و ديده گشت  

  بياورد شبرنگ بهزاد را                     خروشان سرش را به بر در گرفت         به گوش اندرش گفت رازي دراز         چو كي خسرو آيد به كين خواستن

  از آخر ببر دل به يكبارگي                  ورا بارگي باش و گيتي به كوب         

رخانرا به سوي فرنگيس كرد             كه من رفتني گشتم اي نيك جفت     دل از ناز وز تخت پر دخته كن          برون رفت از ايوان دو رخساره زرد      روان كرده بر رخ دو يده جوي          خروشان بدو اندر آويخت جفت         سوي آخرين تازي اسپان گذشت         كه در يافتي روز كين باد را                  لگام و فسارش ز سر بر گرفت            كه بيدار دل باش و با كس مساز         عنانش ترا بايد آراستن                      كه او را تو باشي به كين بارگي  

 ز دشمن به نعلت زمين را به روب      

چو اين كرده شد راه رفتن گرفت       به فرمود آنگه به ايرانيان                   چو يك نيمه فرسنگ ببريد راه             سپه ديد با گرز و تيغ و زره                بدل گفت گرسيوز اين راست گفت    سياوش به ترسيد از جان خويش         سپاهش به ترسيد از بيم شاه                 همي بنگريد اين بدان آن بدين           رده بركشيدند ايرانيان                    همه با سياوش گرفتند جنگ            

 ز بيم سياوش سواران جنگ                 چو زانگونه ديدند ايرانيان        

  چرا خيره بايد كه ما را كشند 

بمان تا از ايرانيان دست برد           سياوش چنين گفت كاين راي نيست

به گوهر برآن روز ننگ آورم 

  مرا چرخ گردان اگر بي گناه             به مردي مرا روز آهنگ نيست           چنين گفت از انپس به افراسياب         چرا جنگجوي آمدي با سپاه             سپاه دو كشور پر از كين كني           چنين گفت گرسيوز كم خرد            گر ايدر چنين بيگناه آمدي              پذيره شدن زين نشان راه نيست        سياوش بدانست كان كار اوست            از آنپس كه بشنيد از آن زشت خوي   به گفتار تو خيره گشتم ز راه 

 هزاران سر مردم بيگناه                   تو زين كرده فرجام كيفير بري        

 وز آن پس چنين گفت كاي شهريار    نه بازيست اين خون من ريختن          به گفتار گرسيوز بد نژاد                   نگه كرد گرسيوز رنگ كار                 بر آشفت و گفت اي سپهبد چه بود        چو گفتار گرسيوز افراسياب                به لشكر به فرمود تا تيغ تيز             جهان  پر خروش و هوا پر ز گرد       سياوش از بهر پيمان كه بست           نه فرمود كس را ز ياران خويش          بد انديش افراسياب دژم             همي گفت يكسر به خنجر دهيد  

  از ايران سپه بود مردي هزار            همه كشته گشتند بر دشت كين

 همه كشته و خسته بر گشته كار            چو رزم يلان سخت پيوسته شد        نيارست يك ترك بر روي شاه          چو بخت سياوش بر گشته شد            گرفتند ابر شاه دست   

 به تير و به نيزه بشد خسته شاه        همي گشت بر خاك تيره چو مست        نهادند بر گردنش پالهنگ                 روان خون بر آن چهره ی ارغوان          همي تاختندش پياده كشان                برفتند سوي سياوش گرد                  چنين گفت سالار توران سپاه              كنيدش به خنجر سر از تن جدا

بريزيد خونش بر آن گرم خاك 

 چنين گفت با شاه يكسر سپاه 

 چه كردست با تو نگوئي همي

 چرا كشت خواهي كسي را كه تاج       به هنگام شادي درختي مكار       

 همي بود گرسيوز بد نشان             كه خون سياوش بريزد ز درد            

ز پيران گوي بود كهتر بسال             كجا پيلسم بود نام جوان               چنين گفت با نامور پيلسم                كه بيخش ز خون و زكين كاشتي    

 ز دانا شنيدم  يكي داستان                كه آهسته دل كي پشيمان شود         شتاب و بدي كار اهرمن است            سري را كه باشي بدو پادشا              مكن شهريارا تو تيزي مكن   

ببندش همي دار تا روزگار  

  چو باد خرد بر دلت بر وزد              مفرماي  اكنون و تيزي مكن              سري را كجا تاج باشد كلاه                چه بري همي تو سر بيگناه                پدر شاه و رستمش پرورده است  

 به بينيم پاداش اين زشت كار            بياد آور آن تيغ الماس گون              وزان نامداران ايران گروه                   فريبرز كاوس درنده شير  

 چو پيل دمنده گَو پيلتن                   چو گودرز و گرگين و فرهاد و توس    بدين كين ببندند يكسر كمر        

 چو بهرام و چون زنگه شاوران              زواره فرامرز و دستان سام                دليران و شيران كاوس شاه               نه من پاي دارم نه مانند من                 همانا كه پيران بيايد پگاه                    مگر خود نيازت نباشد بدين                 مفرماي كردن بدين بر شتاب            سپه بد ز گفتار او نرم شد                .

ز بخت بد خويش مانده شگفت            كه بر راه ايران ببندند ميان               رسيد اندرو شاه توران سپاه              سياوش زده بر زره برگره                  چنين راستي را نبايد نهفت    

  چو سالار توران رسيدش به پيش         گرفتند تركان همه كوه و راه            كه كينه نه بدشان بدل پيش ازين      ببستند خون ريختن را ميان            نديدند جاي سكون و درنگ              گرفتند آرام و هوش و درنگ

 به گفتند كاي شهريار جهان  

  چو كشتند بر روي هامون كشند          به بينند و مشمُر تو اين كار خرد         همان جنگ را مايه و جاي نيست         كه من پيش شه هديه جنگ آورم      بدست بدان كرد خواهد تباه              كه با كردگار جهان جنگ نيست         كه اي پر هنر شاه با آب و جاه          چرا كشت خواهي مرا بي گناه            زمان و زمان پر ز نفرين كني            

 ز تو اين سخنها كي اندر خورد            چرا با زره نزد شاه آمدي                 كمان و زره هديه شاه نيست             بر آشفتن شاه بازار اوست                بدو گفت كاي ناكس كينه جوي          تو گفتي كه آزرده گشتست شاه        بدين گفت تو گشت خواهد تباه        

 ز تخمي كجا كشته اي بر خورد          به تيزي مدار آتش اندر كنار             ابا بي گناهان بر آويختن                      مده شهر توران و خود را به باد     

  ز گفت سياوش با شهريار                 به دشمن چرا گفت و بايد شنود         شنيد و بر آمد بلند آفتاب               كشند و خروشند چون رستخيز         يكي با نبرد و يكي بي نبرد             سوي تيغ و نيزه نيازيد دست         

 كه آرد يكي پاي در جنگ پيش        همي كرد بر شاه ايران ستم             برين دشت كشتي به خون بر نهيد       همه نامدار از در كار زار                 

 ز خونشان همه لاله گون شد زمين       سر آمد بديشان چنان روزگار          سياوش بجنگ اندرون خسته شد        نيازيد دست اندر آن كينه خواه          دليران او يكسره كشته شد               بينداخته تير پنجاه و شست               نگون اندر آمد ز پشت سياه             گروي زره دست اورا به بست           دودست ازپس وپشت بسته چو سنگ چنان روز نا ديده چشم جوان             چنان روزبانان مردم كشان                پس و پشت و پيشش سپه بود گرد      كز ايدر به يكسو كشيدش ز راه          بشخي كه هرگز نرويد گيا                  ممانيد دير و مداريد باك                 كزو شهريارا چه ديدي گناه              كه بر خون او دست شوئي همي     

 بگريد برو زار هم تخت عاج        

  كه زهر آورد بار او روزگار    

 ز بيهودگي يار مردم كشان                 كزو داشت در دل بروز نبرد             برادر بد او را و فرخ همال                    گَوي پر هنر بود و روشن روان             كه اين شاخ را بار در دست و غم      سر شاخ از ين كين بر افراشتي 

 خرد شد بدين گونه هم داستان          هم آشفته را هوش درمان شود           پشيماني و رنج و جان و تنست            بتيزي بريدن نباشد روا                      بنّوي ميفكن همي كينه بن                  برين مر ترا باشد آموز گار          

  از آن پس ورا سر بريدن سزد   

  كه تيزي پشيماني آرد ببر                   نشايد بريد اي خردمند شاه               كه كاوس و رستم بود كينه خواه         به نيكي مر او را بر آورده است           به پيچي به فرجام ازين روزگار           كز آن تيغ گردد جهان پر ز خون        كه از خشمشان گشت گيتي ستوه        كه هرگز نديدش كس از جنگ سير     كه خوارست بر چشم او انجمن             ببندند بر كوهه ی پيل كوس               در و دشت گردد پر از نيزه ور            چو گستهم و كژدهم كند آوران     

 همه تيغها بر كشند از نيام                 همه پهلوانان با فر و جاه                    نه گردي ز گردان اين انجمن 

 ازو بشنود داستان نيز شاه  

 مگستر به گيتي چنين فرش كين          كه توران شود سر بسر  زين خراب 

وليكن برادرش بي شرم شد             .

بدو گفت گرسيوز اي هوشمند          مشو سست و بردار دشمن ز جاي     

 از ايرانيان دشت پر كركس است       سياوش چو بخروشد از روم و چين  همين بد كه كردي ترا خود نه بس     سپردي  دم مار و خستي سرش     

 گر ايدونكه اورا بجان زينهار               روم گوشه اي گيرم اندر جهان          .

بگفت جوان  ، تو هوا را مبند                خود از پيلسم هيچ مشنو تو راي          گر از كين بترسي ترا اين بس است  

پر از گرز و شمشير بيني زمين           كه خيره همي بشنوي پند كس           بديبا بپوشبد خواهي برش                  دهي من نباشم بر شهريار                 مگر خود بزودي سر آيد زمان           .

بر فتند پيچان دمور و گروي               كه چندين ز خون سياوش مپيچ            به گفتار گرسيوز رهنماي               زدي دام و دشمن گرفتي بدوي         سزا نيست اينرا كه داري بدست          سپاهي بدينگونه كردي تباه                اگر كس نيازارديت از نشست  

  كنون آن به آيد كه او در جهان        

بر شاه توران نهادند روي    

 كه آرام خوار آيد اندر بسيچ               بر آراي و بردار  دشمن ز جاي  

  بكش تيز و خيره مبر آبروي              دل بد سگالان ببايد شكست                نگر تا چه گونه بود با تو شاه               به آب اين گنه را توانست شست         نباشد پديد آشكار و نهان                 .

بديشان چنين پاسخ آورد شاه            وليكن به گفت ستاره شمر  

ور ايدونكه خونش بريزم به كين

كه خورشيد از آن گرد تيره شود 

 به توران گزند مرا آمدست              رها كردنش بدتر از كشتن است 

خردمند و هم مردم بد گمان            .

كزو من بديده نديدم گناه                  به فرجام ازو سختي آيد به سر   

 يكي گرد خيزد به توران زمين 

هشيوار از آن روز خيره شود               غم و رنج و بند مرا آمدست               همان كشتنش درد و رنج من است

نداند كسي راز چرخ روان                .

فرنگيس بشنيد و رخ را به خست 

 پياده بيامد به نزديك شاه             

 به پيش پدر شد پر از ترس و باك 

بدو گفت كاي پر هنر شهريار            دلت را چرا بستي اندر فريب            

 سر تاجداري مبر بي گناه  

سياوش كه بگذاشت ايران زمين

 بيازرد از بهر تو شاه را   

بيامد ترا كرد پشت و پناه  

سر تاجداران نبرد كسي  

مكن بي گنه بر تن من ستم 

 يكي را به چاه افكند با كلاه             

 سر انجام هر دو به خاك اندراند        

 به گفتار گرسيوز بد گمان             

 كه تا زنده اي بر تو نفرين بود            شنيدي كجا زافريدون گرد                همان از منوچهر شاه بزرگ  

 كنون زنده بر گاه كاوس شاه  

زمين از تهمتن بلرزد همي  

چو گودرز كشواد پولاد چنگ

 چو بهرام و چون زنگه شاوران

 همان گيو و گودرز كو روز كين 

 همان توس و گستهم و گرگان شير

 چو رهام و چون اشكش تيز چنگ 

 درختي نشاني همي بر زمين  

 به سوگ سياوش همي جوشد آب              ستمگر شدي بر تن خويشتن    

  نه اندر شكاري كه گور افكني

 همي شهرياري ربائي ز گاه                  مده شهر توران به خيره بباد               .

ميانرا به زناز خونين ببست  

 به خون رنگ داده رخان هم چو ماه  خروشان به سر بر همي ريخت خاك      چرا كرد خواهي مرا خاكسار

 همي از بلندي نبيني نشيب 

 كه نپسندد اين داور هور و ماه  

همي بر تو كرد از جهان آفرين              بماند افسر و گنج و هم گاه را            كنون زو چه ديدي كه بردت ز راه 

 كه با تاج و بر تخت ماند بسي            كه گيتي سپنجست و بر باد و دم

 بكي بي كله بر نشاند بگاه                  ز اختر به چنگ مغاك اندر اند           درفشي مكن خويشتن در جهان 

 پس از مردنت دوزخ آئين بود            ستمكاره ضحاك تازي چه برد             چه آمد به تور و به سلم سترگ   

 چو دستان و چون رستم كينه خواه    

كه توران به جنگش نيرزد همي   

 بدرد دل شير و چرم پلنگ                 كه ننديشد از گرز كند آوران         

 به جنبش در آيد ز سهمش زمين   

 چو خراد برزين گُرد دلير  

  چو شيدوش گُرد آن دلاور نهنگ          كجا برگ خون آورد بار كين                كند چرخ نفرين بر افراسياب

  بسي يادت آيد ز گفتار من   

 وگر آهوان را به شور افكني                   كه نفرين كند بر تو خورشيد وماه         مبادا كه پند من آيدت ياد               .

به گفت اين و روي سياوش بديد      

كه شاها دليرا گوا سرورا   

 به ايران بر و بوم بگذاشتي  

كنون دست بسته پياده كشان

كجا آنهمه عهد و پيمان شاه 

كجا شاه كاوس گردنكشان   

 كجا گيو و توس و كجا پيلتن                 

ازين بد به ايران رسد آگهي 

 ز گرسيوز آمد ترا بد بروي

هر آنكس كه يازد ببد بر تو دست

جهاندار اين بر تو آسان كند 

مرا كاشكي تيره گشتي تباه  

 مرا از پدر اين كجا بُد اميد                 .

دو رخ را به كند و فغان بر كشيد

سر افراز شيرا و كند آورا

 سپهدار را باب پنداشتي                    كجا افسر و گاه گردنكشان 

 كه لرزنده شد مهر و كيوان وماه 

 كه بينند اين دم ترا زين نشان 

فرامرز و دستان و آن انجمن 

   بر آشوبد آن روزگار بهي 

 كه نفرين برو با دمور و گروي            بريده سرش باد و افكنده پست 

دل دشمنانت هراسان كناد                نديدي بدينسان كشانت براه

 كه پردخته ماند كنارم ز شيد         

چو گفتارفرزند بشنيد شاه

 بدو گفت بر گرد و ايدر مپاي

 دل شاه توران برو بر بسوخت

 به كاخ بلندش يكي خانه بود 

 به فرمود تا روزبانان كشان            

در آن تيرگيش اندر انداختند                به فرمود پس تا سياوخش را                 كه اين را بجائي بريدش كه كس      .

جهان گشت در پيش چشمش سياه  

 چه ايدر مرا چيست راي  

همي خيره چشم خرد را بدوخت              فرنگيس از آن خانه بيگانه بود 

مر اورا كشيدند چون بيهشان

 در خانه را بند بر ساختند                  چنان شاه بيدار خاموش را    

 نيابد چو گويد كه فرياد رس               

نگه كردگرسيوز اندر گروي               بيامد به پيش سياوش رسيد 

 بزد دست و ريش شهنشه گرفت        .

گروي ستمگر به پيچيد روي             جوانمردي و شرم شد نا پديد            بخواري كشيدش به خاك اي شگفت .

سياوش به ناليد بر كردگار                 يكي شاخ پيدا كن از تخم من            كه خواهد ازين دشمنان كين من         هنرها و مردم به جاي آورد               .

كي از برتر از گردش روزگار 

چو خورشيد تابنده بر انجمن              كند در جهان تازه آئين من             جهانرا سراسر به پاي آورد                .

همي شد پس و پشت او پيلسم 

 سياوخش بدو گفت پدرود باش                 

درودي ز من سوي پيران رسان                        به پيران نه زين گونه بودم اميد 

مرا گفته بود او كه با سد هزار               

چو برگرددت روز ، يار توام 

 كنون پيش گرسيوز ايدر دمان 

 نبينم همي يار با من كسي                 .

دو ديده پر از خون و دل پر ز غم           جهان تار و تو جاودان بود باش             به گويش كه گيتي دگر شد بسان 

 همي پند او باد شد من چو بيد 

 زره دار و برگستوان ور سوار 

به گاه چرا مرغزار تو ام                   پياده چنين خوار و تيره روان

 كه بخروشدي زار بر من بسي            

چو از شهر و از لشگراندر گذشت      

 ز گرسيوز آن خنجر آبگون 

 پياده همي برد مويش كشان                كه انروز افكنده بودند تير

چو پيش نشانه فراز آمد اوي 

 بيفكند پيل ژيان را به خاك                يكي تشت بنهاد زرّين گروي             .

كشانش ببردند بسته بدشت

گروي زره بستد از بهر خون                 چو آمد بدان جايگاهِ نشان

 سياوخش و گرسيوز شير گير           گروي زره آن بد زشت خوي

 نه شرم آمدش زان سپهبد نه باك

 به پيچيد چون گوسفندانش روي        .

جدا كرد از سرو سيمين سرش 

همي رفت در تشت خون از برش

گياهي   بر آمد  همانگه  ز   خون

 به ساعت گياهي از آن خون برست  

  بسي فايده خلق را هست از اوي        

بدآنجا   كه  آن  تشت  شد سرنگون

 جز ايزد كه داند كه آن چون برست   كه   خواني   همي    خون  اسياوشان

چو از سرو بن دور گشت آفتاب         چه خوابي كه چندين زمان برگذشت 

يكي باد با تيره گرد سياه                  كسي يكدگر را نديدند روي             .

سر شهريار اندر آمد به خواب         

نه جنبيد هرگز نه بيدار گشت  

بر آمد كه پوشيد خورشيد وماه           گرفتند نفرين همه بر گروي 

ز كاخ سياوخش بر آمد خروش         همه بندگان موي كردند باز               بكند و ميان را به گيسو  ببست

 به آواز برجان  افراسياب

سر ماهرويان گسسته كمند

  خروشش به گوش سپهبد رسيد 

  به گرسيوز بد نهان شاه گفت             ز پرده به گيسو بريدش كشان           به گو تا به گيرند موي سرش              زنندش بسي چوب تا تخم كين      نخواهم ز بيخ سياوخش درخت           همه نامداران آن انجمن         

  كه از شاه و دستور و از لشگري         

جهاني ز گرسيوز آمد به جوش           فرنگيس مشكين كمند دراز             

به ناخن گل ارغوان را به خست 

همي كرد نفرين همي ريخت آب

 خراشيده روي و بمانده نژند               چنان ناله زار و نفرين شنيد                كه او را برون آوريد از نهفت               بر روزبانان و مردم كشان                    بدرند بر تن همي چادرش                بريزد برين بوم توران زمين                 نه شاخ و نه برگ و نه تاج و نه تخت  گرفتند نفرين بر او تن به تن            

 بر آن گونه نشنيد كس داوري          .

سياوخش 0را دست بسته چو سنگ         پياده هم تاخت او را گروي                تن پيلوارش بر آن خاك گرم              يكي تشت بنهاد پيشش گروي           بريد آن سر تاجدارش ز تن              همه شهر پر زاري و  ناله گشت           ستم كاره چوپان به دشت غلو            چنان كو سر شاه ايران بريد                چو پيران به گفتار بنهاد گوش      

 همه جامه ها بر برش كرد چاك          همي رفت از ديده اش آب زرد         همي گفت زار اي سزاوار تاج              بدو گفت لهاك بشتاب زود                كه افراسياب آن ابي مغز سر             فكنده فرنگيس را هم ز تخت               به خواري ببردند ناگه كشان  

  همي راي دارد به كردن تباه            

فكنده به گردنش بر پالهنگ              سرش پر ز خاك و پر از آب روي  

 فكندند و شستند از ديده شرم           به پيچيد چون گوسفندانش روي          فكندش چو سرو سهي در چمن            به چشم اندرون آب چون ژاله گشت     همانا نبرد بدان سان گلو  

كسي آن نديد و نه هرگز شنيد   

 ز تخت اندر افتاد و زو رفت هوش 

همي كند موي و همي ريخت خاك        به سوگ سياوخش بسي ناله كرد         كه چون تو نبيند دگر تخت عاج           كه دردي بر اين درد خواهد فزود 

فرنگيس را كرده بر رهگذر                تنش بود لرزان به سان درخت            بر روزبانان و مردم كشان                

 تو بايد كه جوئي از اين جايگاه           .

چو اين گفته بشنيد كاوس شاه            

 ببر جامه بدريد و رخ را به كند   

برفتند با مويه ايرانيان                     

 همه ديده پر خون و رخساره زرد

 همه جامه كرده كبود و سياه             

سر تاجدارش نگون شد ز گاه  

 به خاك اندر آمد ز تخت بلند

بر آن سوگ بسته سواران ميان           زبان از سياوخش پر از ياد كرد   

  همه خاك بر سر به جاي كلاه